مانایی: علم و هنر بلند زیستن

به گزارش پیام آشنا، کتاب مانایی: علم و هنر بلند زیستن (Outlive: The Science and Art of Longevity) تفکر اشتباهِ پزشکی درمورد پیری را زیر سوال می‌برد. این کتاب رویکردی مبنی‌بر زندگی باکیفیت‌تر و طولانی‌تر ارائه می‌دهد؛ رویکردی که بر جلوگیری از بیماری‌های مزمن و افزایش سلامتیِ طولانی‌مدت تأکید دارد. دکتر پیتر عطیه (Peter Attia) تغذیه‌ سالم، ورزش و خواب کافی را به‌عنوان راهکارهایی برای افزایش طول عمر و پیشگیری از پیری و بیماری مطرح می‌کند.
پزشکیِ مدرن با همه‌ پیشرفتی که در زمینه‌های مختلف داشته، نتوانسته بیماری‌های ناشی از افزایش سن را درمان یا از آن‌ها پیشگیری کند؛ بیماری‌های قلبی، آلزایمر، سرطان و دیابت نوع دوم بیشترین سهم را در آمار مرگ‌ومیر دارند. مداخله‌های پزشکی در چنین مواردی، خیلی دیر دست به کار می‌شوند و یا طول عمر را به قیمتِ کاهشِ کیفیتِ زندگیِ فرد افزایش می‌دهند. پیتر عطیه به این چارچوب درمانی نقد وارد می‌کند و استراتژی شخصی‌تر و کارآمدتری را برای درمان و پیشگیری پیشنهاد می‌دهد.
نویسنده در کتاب مانایی: علم و هنر بلند زیستن به ما کمک می‌کند تا بهترین روش را برای افزایش طول عمر و سلامتیِ خود نسبت به ویژگی‌های فردی به کار گیریم. او مؤثرترین دارو را برای افزایش طول عمر معرفی می‌کند و همچنین بر اهمیت بیوشیمی تغذیه تأکید می‌ورزد. پیتر عطیه توجه به سلامت عاطفی را در کنار توجه به سلامت جسمی، به‌شدت توصیه می‌کند.
به عقیده‌ پیتر عطیه یکی از موانع اصلی در مسیر تلاش برای برخورداری از طول عمر این واقعیت است که مهارت‌های آموخته‌شده‌ خودش و همکارانش در طول دوره‌ی آموزش پزشکی در مقابله با مرگ‌های سریع بسیار مؤثرتر از مرگ‌های آهسته عمل می‌کنند. آن‌ها در نجات جان آدم‌ها و حتی احیای بیماران روبه‌مرگ، توانایی‌های حیرت‌انگیزی نشان داده‌اند. بااین‌حال، در یاری‌رسانی به افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن -نظیر سرطان، بیماری قلبی‌عروقی، یا بیماری‌ عصبی- و رهانیدن آنان از چنگال مرگِ آهسته، به نحو قابل‌توجهی وامانده‌اند. پیتر عطیه می‌گوید ما توانسته‌ایم نشانه‌های این بیماران را تسکین دهیم و اغلب پایانشان را اندکی به تأخیر بیندازیم، اما ظاهراً قادر نبوده‌ایم تا همچون افرادِ دچارِ مشکلات حاد، این افراد را هم به حالت عادی‌شان بازگردانیم. مشکلْ تلاش نکردن پزشکان نیست. در پزشکی مدرن، برای هر یک از این بیماری‌ها کوشش‌های فراوانی صورت گرفته و به هرکدام منابعی باورنکردنی اختصاص داده شده است. اما پیشرفت‌های به‌دست‌آمده کمتر از میزان تلاش‌های انجام‌شده بوده‌اند.
کتاب مانایی: علم و هنر بلند زیستن در واقع به بررسی برخی سازوکارهای نهفته در روند پیری می‌پردازد و به چگونگی کارکرد مکانیسم‌های درونی هر یک از بیماری‌های دوران پیری نگاهی دقیق می‌اندازد؛ این بیماری‌ها چگونه و از چه زمانی آغاز می‌شوند؟ کدام نیروهای -درونی و بیرونی- محرک آن‌ها هستند؟ و مهم‌تر از همه چگونه می‌توان آن‌ها را به تعویق انداخت یا حتی به‌کلی از بروزشان پیشگیری کرد؟ این کتاب همچنین نگاه دقیق‌تری به بازه‌ی سلامتی خواهد داشت؛ یکی از آن اصطلاحات پرکاربردی که تمامی معنایش را از دست داده است. تعریف مرسوم بازه‌ سلامتی، به عنوان دوره‌ای از زندگیِ عاری از بیماری و کم‌توانی، بسیار نارساست. آیا بیمار و خانه‌نشین نبودنمان به معنای سالم بودن ماست؟
پیتر عطیه بازه‌ سلامتی و افول آن را در قالب سه دسته‌بندی یا خط سیر عنوان می‌کند: نخستین دسته‌ی افولْ زوال شناختی است. سرعت پردازش ذهنی ما کاهش می‌یابد، دیگر نمی‌توانیم مشکلات پیچیده را با سرعت و سهولت سابقمان انجام دهیم و خاطراتمان شروع به کمرنگ شدن می‌کنند. دومین دسته‌ی افولْ زوال کارایی‌های جسمانی‌مان و درنهایت از دست دادن این کارایی‌هاست. شاید این وضع قبل یا بعد از زوال شناختی رخ دهد. و در نهایت، سومین و آخرین دسته‌ی افول از نظر پیتر عطیه، به سلامت هیجانی مربوط می‌شود. بر خلاف دیگر افول‌ها، این یکی تا حد زیادی مستقل از سن است. ریشه‌های ناخشنودی دوران میانسالی اغلب به خیلی قبل‌تر و سال‌های کودکی یا نوجوانی زندگی ما بازمی‌گردد. نحوه‌ برخورد ما با چنین وضعی تأثیر عظیمی بر سلامت جسمانی، شادمانی و ماندگاری ما خواهد داشت.
در یک کلام، کتاب مانایی: علم و هنر بلند زیستن با استفاده از تدابیری مثل ورزش و رژیم غذایی مناسب، درصدد است تا پیری را به تعویق بیندازد و بازه‌ی سلامتی را طولانی‌تر کند. پیتر عطیه با مثال‌های فراوان راجع‌به بیماران مختلف و تجربه‌ خود در درمانِ آن‌ها، کتاب را همچون رمانی خواندنی کرده است.