ضرورت تقویت سامانه‌های نظارتی برای تحقق عدالت اجتماعی

در نظام اقتصادی هر کشور، پایداری بودجه دولت بر دو رکن اصلی  درآمدهای حاصل از منابع طبیعی مانند نفت و درآمدهای حاصل از مالیاتی استوار است، اما چالش بزرگ همواره در مسیر وصول عادلانه این منابع نهفته است. در حالی که نیاز به منابع مالی برای تامین خدمات عمومی و زیرساختی روزافزون است، وجود حفره‌های نظارتی و فرار مالیاتی، نه تنها عدالت را در جامعه مختل می‌کند، بلکه اعتماد شهروندان به چرخه اقتصادی را نیز فرسوده می‌سازد.

در این رابطه بیاتی، نماینده مجلس شورای اسلامی،  با اشاره به وضعیت منابع درآمدی کشور، بر ضرورت اصلاح ساختار وصول مالیات تاکید می کند. عضو کمیسیون برنامه و بودجه با اشاره به اینکه درآمدزایی دولت متکی به دو منبع اصلی نفت و مالیات است، می گوید: عدم پرداخت صحیح سهم مالیاتی هر واحد اقتصادی، مستقیماً بر توان دولت در تامین نیازهای عمومی تاثیرگذار است. این نماینده مجلس در تحلیل علت عدم وصول کامل مالیات، به ضعف در سیستم‌های نظارتی و کنترلی اشاره کرده و ادامه می دهد:به دلیل نبود سامانه‌های یکپارچه و هوشمند که بتواند بر فعالیت‌های اقتصادی نظارت دقیق داشته باشد، بسیاری از فعالان اقتصادی به راحتی از پرداخت مالیات فرار می‌کنند.

وی با ارائه نمونه‌هایی از این آسیب‌ها، به وجود دفاتر دوگانه و عدم ثبت صحیح گردش مالی اشاره کرده و تأکید می‌کند:این موضوع منجر به خروج بخشی از درآمدها  از چرخه رسمی اقتصاد خارج شده و در سیستم مالیاتی ثبت نمی‌شود. بیاتی با تأکید بر عدالت اجتماعی خاطرنشان می‌کند:این نقیصه، تنها یک مشکل اقتصادی نیست، بلکه با عدالت اجتماعی در تضاد است و برای رسیدن به عدالت، باید هر فردی بر اساس توان مالی خود، سهمش را در هزینه‌های عمومی ادا کند.

این نماینده مجلس با تأکید بر اینکه گسترش سیستم‌های نظارتی و شفاف‌سازی فرآیند دریافت و تخصیص مالیات، منجر به افزایش اعتماد عمومی شود؛می گوید: شهروندان با مشاهده بازگشت مستقیم مالیات‌های خود در قالب خدمات شهری و عمومی مانند خدمات شهرداری‌ها و زیرساخت‌های اجتماعی، تمایل بیشتری به پرداخت دقیق تعهدات مالیاتی خود خواهند داشت./

در مجموع تحلیل اظهارات نماینده مجلس نشان می‌دهد که کشور در یک دوراهی قرار دارد؛یا با تقویت ساختار نظارتی و بستن راه‌های فرار مالیاتی، به منابع پایدار برای توسعه دست می‌یابد، یا  تداوم وضعیت موجود، با بحران عدم اعتماد و بی‌عدالتی اقتصادی مواجه خواهد شد.

در واقع، شفافیت در چرخه دریافت مالیات و بازگشت آن در قالب خدمات عمومی، تنها راه حل موثر برای تبدیل مالیات از یک بار مالی به یک ابزار توسعه و عامل ایجاد اعتماد میان دولت و ملت است.

Mojgan.bidaki88@gmail.com