اگر میکروب‌های اقیانوس ناپدید شوند، چه اتفاقی برای زمین می‌افتد؟
۱۲ مهر ۱۴۰۵وقتی از اقیانوس‌ها صحبت می‌کنیم، معمولاً تصویری از آب‌های بی‌کران، صخره‌های مرجانی و جانوران دریایی در ذهنمان شکل می‌گیرد؛ اما بخش بزرگی از حیات اقیانوس در دنیایی پنهان جریان دارد که با چشم دیده نمی‌شود.
صبا صفاریان- کارشناس ارشد واحد میکروبیولوژی هلدینگ گروه صنعتی پاکشو: تریلیون‌ها میکروارگانیسم دریایی، از باکتری‌ها و آرکی‌ها گرفته تا جلبک‌های میکروسکوپی، هر لحظه در حال انجام فرایندهایی هستند که برای پایداری حیات روی زمین اهمیت دارند.
حالا تصور کنیم این موجودات نامرئی ناگهان از اقیانوس‌ها ناپدید شوند. نخستین پیامد، اختلال در چرخه مواد و عناصر حیاتی خواهد بود. میکروب‌های دریایی در تجزیه مواد آلی، بازگرداندن عناصر غذایی و انتقال و تبدیل کربن و نیتروژن نقش دارند. بسیاری از موجودات بزرگ‌تر اقیانوس نیز به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم به همین فعالیت‌های میکروبی وابسته‌اند.
یکی از مهم‌ترین نقش‌های این موجودات، مشارکت در چرخه جهانی کربن است. بخشی از کربنی که وارد اقیانوس می‌شود، از طریق فعالیت موجودات میکروسکوپی تغییر شکل پیدا می‌کند و می‌تواند برای مدت طولانی‌تری در آب‌های عمیق باقی بماند؛ فرایندی که در علم از آن با عنوان «پمپ کربن میکروبی» یاد می‌شود. بنابراین، تغییر در جوامع میکروبی اقیانوس می‌تواند بر نحوه گردش و ذخیره کربن در این مخزن عظیم طبیعی اثر بگذارد.
اما داستان فقط به کربن محدود نمی‌شود. میکروب‌ها در چرخه نیتروژن نیز نقش مهمی دارند؛ چرخه‌ای که مواد مغذی مورد نیاز موجودات دریایی را در دسترس قرار می‌دهد. حذف گسترده آن‌ها می‌تواند شبکه پیچیده روابط غذایی و شیمیایی اقیانوس را دچار اختلال کند.
شاید شگفت‌انگیزترین بخش ماجرا این باشد که موجوداتی که حتی با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شوند، می‌توانند در مقیاس یک سیاره اثرگذار باشند. اقیانوس بدون میکروب‌ها همان اقیانوسی نیست که امروز می‌شناسیم؛ زیرا پشت بسیاری از فرایندهای بزرگ آن، جهانی میکروسکوپی و فعال در جریان است.
پس اگر روزی خواستیم درباره مهم‌ترین ساکنان زمین فهرستی تهیه کنیم، نباید فقط به موجودات بزرگ و قابل مشاهده فکر کنیم. گاهی کوچک‌ترین موجودات، بزرگ‌ترین نقش‌ها را در حفظ تعادل سیاره بر عهده دارند.
خبرهای مرتبط
- آیا میکروب‌ها بر احساسات ما تأثیر می‌گذارند؟ — ۲۶ مهر ۱۴۰۵
- آیا طبیعت برای یکی از بزرگ‌ترین مشکلات بشر راه‌حل دارد؟ — ۳۰ شهریور ۱۴۰۵
- اقیانوس‌ها؛ یک جهان میکروسکوپی عظیم — ۲۲ شهریور ۱۴۰۵
- میکروب‌ها و تغییرات اقلیمی؛ نبرد نامرئی بر سر آینده زمین (بخش اول) — ۲۱ شهریور ۱۴۰۵