از پیشرفت کاخ ناصری تا تپه ازبکی؛ پروژه‌های میراثی استان در مسیر احیاء

خانی نژاد: نادر زینالی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان البرز، روز یکشنبه، ۲۲ شهریورماه در نشست خبری با اصحاب رسانه، با تشریح برنامه‌ها و پروژه‌های در دست اجرای میراث گفت: پشت هر پروژه، بنای تاریخی، سرمایه‌گذاری و حتی حضور یک گردشگر، موضوعی فراتر از یک فعالیت اجرایی وجود دارد و آن امید به آینده و ایجاد فرصت برای مردم است.

این مسئول با تأکید بر نگاه یکپارچه به سه حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گفت: زمانی می‌توانیم بگوییم گردشگری در یک منطقه به موفقیت رسیده که مردم همان منطقه اثرات آن را احساس کنند. اگر گردشگری به ورود مسافر و بازدید کوتاه‌مدت محدود شود و منفعتی برای جامعه محلی ایجاد نکند، نمی‌توان انتظار توسعه پایدار داشت.

زینالی با اشاره به رویکرد این اداره‌کل در قبال بناهای تاریخی گفت: نگاه ما صرفاً حفاظتی نیست، بلکه معتقدیم بناهای تاریخی باید پس از مرمت و احیا، دوباره وارد چرخه زندگی اجتماعی و اقتصادی مردم شوند. یک بنای تاریخی اگر تنها مرمت شود و درهای آن بسته بماند، نمی‌تواند تمام ظرفیت خود را در اختیار جامعه قرار دهد.

زینالی در تشریح پروژه‌های شاخص مرمتی استان گفت: کاخ ناصری از جمله پروژه‌های مهم است که در قالب طرح واگذاری بناهای تاریخی به بخش خصوصی دنبال شده و اکنون عملیات مرمت آن به حدود ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده است. سرمایه‌گذار این پروژه متعهد شده است ۱۲۰ میلیارد تومان برای مرمت بنا هزینه کند و پس از پایان عملیات، کاخ ناصری به یک مرکز فرهنگی تبدیل خواهد شد.

مدیرکل میراث فرهنگی البرز افزود: برای بخش شمالی کاخ سلیمانیه در سال گذشته اعتبار لازم تأمین شد و امسال نیز برای مرمت بخش متقارن این مجموعه اعتبار جدید در نظر گرفته شده و مطالعات مربوط به برج کاخ نیز آغاز شده است. وی تأکید کرد: مرمت با ساخت‌وساز تفاوت دارد و نمی‌توان برای بناهای تاریخی همان روش پروژه‌های ساختمانی را به کار گرفت. در مرمت یک اثر تاریخی باید مطالعات لازم انجام شود، جزئیات فنی و تاریخی بررسی شود و عملیات بر اساس ویژگی‌های خود بنا پیش برود.

زینالی در بخش دیگری از گزارش عملکرد اداره کل میراث با اشاره به مرمت خانه آیت ا… طالقانی در طالقان گفت: عملیات مرمت این بنا از سال گذشته آغاز شده و در دو مرحله تعریف شده است. مرحله نخست سال گذشته به پایان رسید و مرحله دوم نیز امسال در حال اجراست. تلاش می‌کنیم پس از پایان مرمت، این بنا به مرکز فرهنگی طالقان تبدیل شود تا علاوه بر حفظ ارزش تاریخی، امکان استفاده فرهنگی و اجتماعی از آن فراهم شود.

مدیرکل میراث فرهنگی البرز درباره مخزن نگهداری اشیای تاریخی استان گفت: یکی از موضوعاتی که در اولویت قرار گرفت، ایمن‌سازی مخزن اشیای تاریخی بود. این مجموعه پیش از این با مشکلاتی در حوزه امنیت، اعتبار و مسائل فنی مواجه بود. در این پروژه، سازه مخزن با ۴۰ سانتی‌متر آرماتور تقویت شده و تجهیزات مقابله با سرقت، انفجار و آتش‌سوزی نیز برای آن پیش‌بینی شده است تا شرایط نگهداری آثار تاریخی ارتقا یابد و این مجموعه به یکی از مخازن ایمن نگهداری اشیای موزه‌ای در کشور تبدیل شود.

زینالی با اشاره به وضعیت تپه ازبکی گفت: مطالعات این محوطه از سال گذشته با هدف فراهم کردن مقدمات لازم برای پیگیری ثبت جهانی آن آغاز شده و در کنار مطالعات و کاوش‌ها، موضوع ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز گردشگران نیز مورد توجه قرار گرفته است. پیش از این حتی برخی امکانات اولیه برای حضور گردشگران وجود نداشت و به همین دلیل ایجاد سرویس‌های بهداشتی، نمازخانه، تأمین برق اختصاصی و نصب برج روشنایی در دستور کار قرار گرفت.

او ادامه داد: امسال نیز برای تپه ازبکی اعتبار مناسبی در نظر گرفته شده و ایجاد پست برق و مسیر گردشگری این مجموعه دنبال می‌شود. فرآیند ثبت جهانی تپه ازبکی نیز در حال پیگیری است و با توجه به مراحل و الزامات این فرآیند، ممکن است سه تا پنج سال زمان ببرد.

مدیرکل میراث فرهنگی البرز افزود: در کنار ظرفیت‌های تاریخی و طبیعی، گردشگری زیارتی نیز یکی از ظرفیت‌های مهم استان است. در همین راستا برای مرمت امامزاده سلیمان از وزارتخانه اعتبار دریافت شده و عملیات مرمت این مجموعه در سه مرحله تعریف شده است که مرحله نخست سال گذشته انجام شد، مرحله دوم امسال دنبال می‌شود و مرحله سوم نیز برای سال آینده پیش‌بینی شده است.

زینالی در حوزه موزه‌های شهرستانی گفت: موزه مردم‌شناسی طالقان با همکاری بنیاد مسکن و حمایت خیرین در حال ساخت است و عملیات عمرانی آن حدود ۹۵ درصد پیشرفت دارد. پیش‌بینی می‌کنیم طی یک تا دو ماه آینده بخش عمرانی آن به پایان برسد.

مدیرکل میراث فرهنگی البرز با اشاره به صنایع دستی گفت: صنایع دستی را نباید فقط از منظر میزان تولید مورد توجه قرار داد، چرا که پشت هر محصول، یک هنرمند، یک خانواده و در بسیاری از موارد یک سابقه چندصدساله قرار دارد. اگر بخواهیم این بخش پایدار توسعه پیدا کند، باید از مرحله تولید عبور کنیم و برای محصولات یک زنجیره کامل از تولید تا عرضه و فروش ایجاد شود.

زینالی افزود: بسته‌بندی، برندسازی، ایجاد بازار برای محصولات، تقویت بازار داخلی و فراهم کردن زمینه حضور در بازارهای صادراتی، موضوعاتی هستند که باید همزمان مورد توجه قرار بگیرند. اگر یک هنرمند تولیدکننده بازار مناسبی نداشته باشد، افزایش تولید به تنهایی نمی‌تواند موجب پایداری فعالیت او شود.

نشست خبری مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز، تصویری از استانی در حال تحول را ارائه داد که با تکمیل پروژه‌های مرمتی، توسعه زیرساخت‌های اقامتی و پیگیری ثبت جهانی آثار تاریخی، در مسیر تبدیل شدن از «معبر» به «مقصد گردشگری» گام برمی‌دارد. با این حال، تحقق کامل این هدف، نیازمند تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، تأمین اعتبارات پایدار و اجرای برنامه‌های جامع بازاریابی و برندسازی است.