البرز میزبان افتتاح سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران شد
روستای فرخآباد؛ نقطه آغاز گفتوگوی ملی با کتاب
۲۳ آبان ۱۴۰۵اختصاصی پیام آشنا - انتخاب روستای فرخآباد در البرز برای میزبانی آیین افتتاح سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، این رویداد فرهنگی را از مسیر معمول برگزاری مراسم در مراکز استانها خارج کرد و توجهها را به سهم مناطق روستایی در گسترش فرهنگ مطالعه معطوف ساخت. افتتاحیه این دوره روز شنبه، بیستوسوم آبانماه، در فرخآباد برگزار شد؛ روستایی که در شمار روستاهای برگزیده جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب قرار دارد. هفته کتاب امسال از بیستوسوم تا سیام آبانماه با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» در سراسر کشور جریان دارد و میکوشد کتاب را نه فقط بهعنوان ابزار آموزش، بلکه بهمثابه زمینهای برای گفتوگو، اندیشهورزی و ارتباط اجتماعی در کانون توجه قرار دهد.
فراتر از یک افتتاحیه؛ توجه به ظرفیت فرهنگی روستاها
میزبانی فرخآباد از افتتاحیه، از نظر فرهنگی حامل پیامی فراتر از انتخاب یک مکان برای آغاز برنامههاست. این تصمیم بر ظرفیت روستاها و اجتماعات محلی در شکلدهی به جریانهای فرهنگی تأکید میکند؛ ظرفیتی که گاه در سایه تمرکز امکانات و رویدادها در شهرهای بزرگ کمتر دیده میشود. روستاهای دوستدار کتاب میتوانند با ایجاد پیوند میان کتابخانه، مدرسه، خانواده، تشکلهای مردمی و فعالان فرهنگی، مطالعه را از فعالیتی فردی به بخشی از زندگی جمعی تبدیل کنند. چنین رویکردی زمانی اثرگذار خواهد بود که عنوان و نشان «روستای دوستدار کتاب» به برنامهای مستمر برای دسترسی آسانتر به کتاب، تقویت کتابخانهها، حمایت از کتابخوانهای محلی و مشارکت نسل جوان منجر شود.
کتاب؛ بستری برای گفتوگو و اندیشهورزی
شعار امسال، «با کتاب گفتوگو کنیم»، بر نقش تعاملی مطالعه تأکید دارد. کتاب فرصتی فراهم میکند تا تجربههای نسلهای مختلف به یکدیگر منتقل شود، دیدگاههای متفاوت در کنار هم قرار گیرد و مخاطب به جای پذیرش منفعلانه اطلاعات، درباره آنچه میخواند پرسش کند و به داوری برسد. در روزگاری که شبکههای اجتماعی و محتوای کوتاه بخش مهمی از دریافت روزانه اطلاعات را تشکیل میدهند، تقویت عادت مطالعه عمیق میتواند به افزایش تمرکز، قدرت تحلیل و تشخیص اطلاعات معتبر کمک کند. از این منظر، هفته کتاب زمانی ثمربخش خواهد بود که برنامههای آن به یک مناسبت تقویمی محدود نماند و ارتباط مردم با کتاب در طول سال تداوم پیدا کند.
مشارکت تشکلها؛ تغییر در شیوه اجرای برنامهها
یکی از محورهای مهم این دوره، تغییر شیوه اجرا و واگذاری بخش عمده فعالیتها به تشکلها، انجمنها، نهادهای صنفی و دستگاههای فرهنگی است. ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، در نشست خبری این دوره توضیح داده است که نقش این مجموعه بیشتر بر تسهیلگری، هماهنگی و حمایت متمرکز خواهد بود و حدود ۹۵ درصد برنامهها از سوی تشکلها و مجموعههای مرتبط اجرا میشود. این شیوه، در صورت برخورداری از پشتیبانی و تقسیم کار روشن، میتواند زمینه حضور فعالتر انجمنهای ادبی، کتابخانهها، کتابفروشان، ناشران و گروههای مردمی را فراهم کند و برنامهها را با نیازهای فرهنگی هر منطقه پیوند دهد.
از پویشهای کتابخوانی تا حمایت از صنعت نشر
برنامههای جانبی این دوره نیز طیفی از فعالیتهای ترویجی، حمایتی و مناسبتی را دربرمیگیرد. پویشهای کتابخوانی، نمایشگاههای استانی کتاب، اجرای طرح فصلی فروش کتاب و اختصاص یارانه ۲۰ درصدی خرید کتاب از جمله برنامههایی است که برای افزایش دسترسی و تشویق مخاطبان به خرید و مطالعه در نظر گرفته شده است. در کنار این موارد، اختتامیه جشنواره داستان ششکلمهای «فرشتههای میناب» و برنامههای مرتبط با یادبود شهدای دانشآموز میناب و لامرد، بُعدی از فعالیتهای هفته را به ادبیات، حافظه جمعی و روایت رویدادهای اجتماعی اختصاص میدهد. همایش «امین زبان فارسی» نیز برای روز دوشنبه بیستوپنجم آبانماه، با هدف بزرگداشت رهبر شهید انقلاب اسلامی، در تقویم برنامهها قرار گرفته است.

البرز؛ از رونمایی تازههای نشر تا رویدادهای ادبی
در استان البرز نیز برنامههای استانی هفته کتاب تنها به میزبانی افتتاحیه محدود نمیشود. بر اساس برنامههای اعلامشده از سوی ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان، رونمایی از ۱۰۰ عنوان تازه نشر در نمایشگاه «صد پنجره دانایی»، تجلیل از انجمنهای ادبی فعال و اجرای نمایشهای کتابمحور برای کودکان و نوجوانان در دستور کار قرار گرفته است. آغاز نشستهای ادبی «هفتخوان دانایی»، کارگاههای نقد کتاب، نشستهای نقد و بررسی آثار، نمایشنامهخوانی و رویداد سهدقیقهای خوانش کتاب نیز از دیگر برنامههای پیشبینیشده در استان است.
در شهرستانهای البرز نیز برنامههایی با محوریت ادبیات و معرفی آثار نویسندگان دنبال میشود. رویداد شعری «فردیس در روشنای واژهها» و اختتامیه رویداد «چکیده خرد» با محور خوانش سهدقیقهای کتاب، بخشی از فعالیتهای اعلامشده در فردیس و ساوجبلاغ است. در چهارباغ، رونمایی از سه عنوان کتاب در حوزه ایثار و شهادت پیشبینی شده و با همکاری نهاد کتابخانههای عمومی استان نیز سه عنوان کتابی که به تقریظ مقام معظم رهبری رسیدهاند، معرفی خواهند شد. آیین کتابگردی در کتابفروشیهای سطح شهر و دیدار با دو نویسنده پیشکسوت بومی نیز در فهرست برنامههای استانی قرار دارد.
تداوم برنامهها؛ معیار اصلی موفقیت هفته کتاب
تنوع این برنامهها میتواند هفته کتاب را به فرصتی برای دیدهشدن نویسندگان بومی، معرفی تازههای نشر و تقویت ارتباط میان کتابفروشان و مخاطبان تبدیل کند. با این حال، اهمیت اصلی چنین رویدادی در تعداد مراسم و نشستها خلاصه نمیشود؛ معیار نهایی، میزان تغییری است که در دسترسی مردم به کتاب و عادت مطالعه ایجاد میکند. برگزاری نمایشگاه و رونمایی، زمانی اثر ماندگار خواهد داشت که پس از پایان هفته نیز امکان تهیه کتاب، فعالیت انجمنهای ادبی، برنامههای کتابخانهای و ارتباط مدارس با نویسندگان ادامه یابد.