پیام آشنا گزارش می دهد
گرانی دست بازار لوازم خانگی را بست
۱۸ آبان ۱۴۰۵اختصاصی پیام آشنا- گرانی لوازم خانگی فقط خریدی را به تعویق نمیاندازد؛ خرابی یخچال، لباسشویی یا اجاق گاز میتواند نظم زندگی روزمره را مختل کند و جایگزین کردن وسیلهای ضروری را به تصمیمی پرهزینه تبدیل سازد. مسئله بازار تنها افزایش قیمت نیست؛ فاصله درآمد و هزینه خرید، تقاضای مؤثر را عقب رانده و تولیدکنندگان را با دشواری تأمین مواد اولیه، ارز و سرمایه در گردش روبهرو کرده است.
تورم سنگین در گروه کالاهای خانه
آخرین آمار شاخص قیمت مصرفکننده نشان میدهد تورم نقطهبهنقطه گروه «مبلمان و لوازم خانگی» در مهرماه ۱۴۰۵ به ۱۲۸.۹ درصد رسیده است؛ یعنی هزینه این گروه در مقایسه با مهر سال گذشته، بهطور متوسط بیش از دو برابر شده است. این شاخص علاوه بر لوازم خانگی، مبلمان و اقلام مرتبط را نیز دربرمیگیرد و نرخ افزایش قیمت تکتک کالاها نیست؛ اما بزرگی آن از فشار هزینهای بر خانوار حکایت دارد. تورم نقطهبهنقطه کل کشور در همین ماه ۸۸.۷ درصد بود؛ بنابراین افزایش قیمت این گروه بهمراتب بیشتر از میانگین عمومی بوده است.
رکود تقاضا در کنار افزایش قیمت
گزارشهای میدانی از کاهش قدرت خرید و عقبنشینی مشتریان حکایت دارد. فروشندگان میگویند مراجعهکنندگان پس از پرسوجوی قیمت، خرید را به زمان دیگری موکول میکنند. در نمونههای قیمتی منتشرشده در مهرماه، یک یخچال فریزر سایدبایساید ۳۲ فوت از برندی داخلی حدود ۲۰۰ میلیون تومان و لباسشوییهای میانرده هشت تا ۹ کیلویی حدود ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان قیمت داشتهاند. این ارقام به مدلهای مشخص مربوط است، اما مقیاس هزینه خرید چند قلم اصلی را نشان میدهد.
رئیس اتحادیه فروشندگان و تعمیرکاران لوازم خانگی اصفهان در تیرماه از افزایش قیمت برخی کالاها تا ۱۲۰ درصد طی یک سال و رکود بازار خبر داده و کاهش قدرت خرید را عامل تعویق خریدها دانسته است. به گفته او، برخی خانوارها بهجای جایگزینی وسیله معیوب، تعمیر آن را انتخاب میکنند؛ هرچند هزینه قطعات و تعمیر نیز افزایش یافته است. نیاز به کالا از میان نرفته، اما توان تبدیل نیاز به خرید کاهش یافته است.
فشار هزینهها بر خط تولید
در سوی دیگر بازار، تولیدکنندگان نیز با محدودیت روبهرو هستند. رئیس انجمن صنایع لوازم خانگی ایران گفته است تولید این صنعت از حدود هشت میلیون دستگاه در سال ۱۳۹۸ به نزدیک ۲۰ میلیون دستگاه در سال ۱۴۰۳ رسید، اما از سال گذشته روند کاهش تولید آغاز شد. به گفته او، این صنعت سالانه حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار صادرات دارد، اما محدودیت تأمین مواد اولیه و ارز میتواند استمرار تولید و حفظ اشتغال را دشوار کند.
دبیرکل انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی در مردادماه اعلام کرده میانگین زمان تخصیص ارز به تولیدکنندگان بیش از ۳۲۰ روز است و در برخی موارد به ۴۰۰ روز میرسد. او کمبود ارز و مواد اولیه، قطعی برق، افزایش هزینه انرژی، دشواری تأمین سرمایه در گردش و رشد هزینه حملونقل را از موانع تولید برشمرده است. این اظهارات روایت فعالان صنعت است و باید با آمار رسمی سنجیده شود.
تأخیر در تأمین قطعات، ظرفیت خطوط را کاهش میدهد و هزینه ثابت را بر تعداد کمتری محصول سرشکن میکند. قطعی انرژی و کمبود نقدینگی نیز تولید و خرید مواد اولیه را مختل میکند.
تولید داخلی؛ شرط لازم، نه تضمین قیمت مناسب
بر اساس اعلام سخنگوی وزارت صمت، تولید لوازم خانگی در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۹ میلیون و ۳۲۸ هزار دستگاه و در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۸ میلیون دستگاه بوده است. تولید دو ماه نخست ۱۴۰۵ نیز یک میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه اعلام شد؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل یک میلیون و ۹۰۰ هزار دستگاه بود. این ارقام از افت حدود ۲۱ درصدی در آغاز سال حکایت دارد، اما ارزیابی کل سال به آمار ماههای بعد نیاز دارد.
افزایش سهم تولید داخل بهخودیخود به معنای ارزان شدن کالا نیست. تولیدکننده ممکن است برای قطعات، مواد اولیه یا ماشینآلات به واردات وابسته باشد و از نوسان ارز اثر بپذیرد. با این حال، تولید داخلی باید برای مصرفکننده مزیتی مانند قیمت رقابتی، کیفیت قابل قبول و دسترسی بهتر به قطعه و خدمات پس از فروش ایجاد کند.
ضرورت شفافیت و حمایت هدفمند
مسئله بازار، تقابل ساده تولیدکننده و مصرفکننده نیست. بنگاه به مواد اولیه، ارز، انرژی و نقدینگی نیاز دارد و خانوار نیز نمیتواند هزینه ناکارآمدی و نبود رقابت را تحمل کند. سیاستگذاری باید هزینه تولید را کاهش دهد و مانع انتقال بیضابطه آن به قیمت مصرفکننده شود.
انتشار آمار تولید، اعلام مبنای تغییر قیمتها، نظارت بر قیمت فروش، مقابله با کالای تقلبی و اجرای ضمانتنامهها شفافیت را افزایش میدهد. تسهیل تأمین مواد اولیه و سرمایه در گردش، کاهش زمان تخصیص ارز و برنامهریزی انرژی نیز به حفظ تولید کمک میکند. فروش اقساطی باید نرخ سود و قیمت نهایی روشنی داشته باشد.
لوازم خانگی کالایی لوکس و قابل حذف از زندگی نیست. وقتی خرید وسیلهای ضروری به تصمیمی دشوار تبدیل میشود، فشار تورم به کیفیت زندگی روزمره رسیده است. رونق بازار نه با افزایش صرف تولید، بلکه با تولید پایدار، رقابت سالم، نظارت شفاف و تقویت قدرت خرید بازمیگردد.
خبرهای مرتبط
- رویای خرید خودرو زیر چرخ گرانی — ۱۷ آبان ۱۴۰۵
- مسکن؛ سرمایهای که زندگی را گران میکند — ۹ آبان ۱۴۰۵
- گرانی و سوءتدبیر را پشت شرایط جنگی پنهان نکنید — ۸ آبان ۱۴۰۵
- بوی ماه مهر؛ روایتی از کوله پشتی های گران — ۳۰ شهریور ۱۴۰۵
- جنگ اقتصادی و تورم، موتور محرک گرانیهای کاذب — ۲۱ شهریور ۱۴۰۵
- معمای تورم؛ اصلاح بودجه یا همزیستی با گرانی — ۱۸ مرداد ۱۴۰۵
- پشت پرده گرانیها؛ از تورم تا کمبودسازی کاذب — ۲۸ تیر ۱۴۰۵