برادران امیدوار؛ جهانگردانی از طالقان که جهان را قاب کردند

او به همراه برادرش عبدالله امیدوار دهه‌ها پیش سفری را آغاز کردند که نه صرفاً یک ماجراجویی، بلکه پروژه‌ای بزرگ برای ثبت تصویری زندگی انسان‌ها در گوشه‌وکنار جهان بود؛ سفری که از ایران آغاز شد و به پنج قاره رسید.

طالقان؛ نقطه آغاز یک سفر جهانی

زادگاه این دو برادر، طالقان، نقطه شروع مسیری شد که بعدها آن‌ها را به دورافتاده‌ترین نقاط جهان رساند. هدفشان ساده اما بلندپروازانه بود: دیدن جهان با چشم خود و ثبت واقعیت‌هایی که بسیاری تنها درباره‌اش شنیده بودند.

در بخشی از خاطرات منتشرشده از آنان درباره سفر به عربستان و ثبت یکی از مهم‌ترین مستندهای تاریخی‌شان آمده است:

«در آن سال‌ها ورود تجهیزات فیلم‌برداری به مکه ممنوع بود و ما برای تهیه این فیلم‌ها سختی‌های زیادی کشیدیم، اما به هر حال با هر ترفندی بود، ضمن بجا آوردن مراسم حج، توانستیم فیلم‌های باارزشی از کعبه تهیه کنیم.»

ثبت نخستین تصاویر از کعبه

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای برادران امیدوار، ثبت تصاویر و فیلم‌هایی از کعبه بود؛ تصاویری که در زمان خود کم‌نظیر و برای بسیاری از مسلمانان جهان، نخستین تصویر واقعی از این مکان مقدس به شمار می‌رفت.

آن‌ها در خاطرات خود روایت می‌کنند که چگونه برای عبور از محدودیت‌ها، دوربین‌ها را پنهان کرده و حتی از پارچه‌های ساده احرام برای ورود به شهر استفاده کرده‌اند. هدفشان، به گفته خودشان، رساندن تصویری واقعی از مناسک حج به مردمی بود که امکان سفر به مکه را نداشتند.

سفر، مردم‌نگاری و نگاه انسان‌محور

برادران امیدوار در طول سفرهای خود تنها به ثبت تصویر اکتفا نکردند؛ بلکه تلاش کردند سبک زندگی، آیین‌ها و فرهنگ‌های گوناگون را مستند کنند. روایت‌های آن‌ها از دیدار با افراد و جوامع مختلف، ترکیبی از مشاهده میدانی، تجربه زیسته و نگاه مستندسازانه بود.

در یکی از خاطرات معروف آنان از عربستان، حتی به دیدار با پیمانکاران بزرگ پروژه‌های عمرانی آن زمان اشاره شده که نشان‌دهنده گستره روابط و مشاهدات آنان در سفرهایشان است.

میراث تصویری برادران امیدوار

آثار این دو برادر امروز بخش مهمی از حافظه تصویری ایران را تشکیل می‌دهد. مجموعه عکس‌ها، فیلم‌ها و اشیای گردآوری‌شده آنان اکنون در موزه برادران امیدوار نگهداری می‌شود و به‌عنوان یکی از منابع ارزشمند مردم‌نگاری و تاریخ تصویری ایران شناخته می‌شود.

میراث آنان تنها در تصاویر خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در نوع نگاهشان به جهان است: نگاهی که سفر را وسیله شناخت انسان‌ها می‌دانست، نه صرفاً گردش در جغرافیا.

پایان یک عمر سفر

درگذشت عیسی امیدوار، پایان یک زندگی پربار در عرصه سفر و مستندسازی است، اما روایت او و برادرش همچنان در قاب‌هایی که از جهان ثبت کردند ادامه دارد؛ قاب‌هایی که امروز بیش از گذشته ارزش تاریخی و فرهنگی پیدا کرده‌اند.

عیسی امیدوار