تابآوری؛ سپر روانی انسان در برابر امواج سهمگین بحران
۱۹ اسفند ۱۴۰۴تابآوری، توانایی روانی و رفتاری فرد برای مقابله مؤثر با دشواریها، حفظ سلامت روان و بازگشت به وضعیت تعادل پس از تجربه استرس و ضربه است و فرد تابآور نهتنها در برابر فشارها فرو نمیپاشد بلکه از دل بحران به رشد روانی و بینشی تازه نسبت به زندگی دست مییابد.
به گزارش ایرنا ، در زندگی هر انسانی دورههایی از سختی، بحران و فشارهای روانی وجود دارد اما شرایطی همچون مرگ نزدیکان، بیماری، مشکلات مالی، جنگ، مهاجرت یا شکستهای عاطفی و شغلی میتواند افراد را تا مرز فروپاشی روانی و فرسودگی پیش ببرد.
تفاوت افراد در عبور از بحرانها، در همین مهارت بنیادین نهفته است؛ تابآوری ایستادگی صرف در برابر مشکلات نیست، بلکه هنر حرکت به جلو در دل شرایط سخت و ناپایدار است.
نقش ارتباطات انسانی و معنا دادن به رنج
پژوهشهای روانشناسی چند عامل کلیدی را در افزایش تابآوری شناسایی کردهاند که یکی از اصول مهم آن، داشتن ارتباطات انسانی سالم و شبکه حمایت اجتماعی قوی است؛ خانواده، دوستان یا گروههای حمایتی میتوانند نقش مؤثری در بازسازی روحی فرد ایفا کنند و انسان موجودی اجتماعی است و در تنهایی، توان تحمل سختیها کاهش مییابد.
عامل دیگر، معنا دادن به رنج است و کسانی که میتوانند در رنجهای خود هدف و معنا بیابند، در برابر فشارها مقاومتر عمل میکنند؛ به تعبیر ویکتور فرانکل، روانپزشک و بازمانده اردوگاههای مرگ نازیها، «کسی که چرایی زندگی را یافته باشد، با هر چگونهای خواهد ساخت.
عزت نفس و انعطافپذیری؛ دو پایه روانی تابآوری
باور به توانمندیهای خویش و داشتن عزت نفس بالا، از دیگر عوامل تقویت تابآوری است. افرادی که خود را قربانی مطلق نمیدانند، راحتتر میتوانند برای تغییر اوضاع قدم بردارند و کنترل بیشتری بر زندگی خود احساس کنند.
همچنین ذهن انعطافپذیر، شکست را پایان راه نمیبیند، بلکه فرصتی برای بازسازی تلقی میکند تا افراد تابآور میپذیرند که برخی شرایط از حیطه کنترل آنان خارج است، اما در جستوجوی راههای عملی برای سازگاریاند.
تابآوری در اضطراب و بحران؛ با تمرین و خودمدیریتی
یک روانشناس و پژوهشگر اجتماعی، روز سه شنبه در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، تابآوری را مفهومی عمیق و کاربردی دانست که در روزهای سخت جنگ و بحران اهمیت بیشتری پیدا میکند.
دکتر “احمدعلی جبارزاده” گفت: تابآوری در تعریف ساده یعنی اینکه بتوانیم با حداقل آسیب، ظرفیت تحمل را بالا ببریم تا روزهای سخت بگذرند و زندگی طبیعیمان را ادامه دهیم.
وی اضافه کرد: تابآوری به معنای انکار درد نیست، بلکه هنر زیستن در دل رنج و ساختن از دل خرابیهاست. در جهانی پر از بیثباتی و تغییر، تابآوری به یکی از مهمترین سرمایههای روانی انسان تبدیل شده است و هرچه آموزش و تمرین این مهارت زودتر آغاز شود، زندگی انسانیتر و سالمتری رقم میخورد.
جبارزاده تمرینهایی همچون یادداشتنویسی احساسی، مراقبه ذهنآگاهی، ورزش منظم، مشاوره روانشناختی و مشارکت داوطلبانه اجتماعی را از راهکارهای تقویت تابآوری برشمرد و تأکید کرد: «مواجهه با سختی، مانند تقویت عضله است؛ تکرار و تمرین، آن را نیرومندتر میکند.
وی مهارتهای خودمدیریتی احساسات، از جمله توانایی کنترل خشم، اضطراب یا غم شدید و یافتن روشهای سالم برای بیان آنها را از عوامل حیاتی عبور سالم از بحران دانست و افزود: روزهای سخت همیشگی نیستند، اما تبعات نحوه مقابله با آن ماندگار است، پس بهتر است آن را مدیریت کنیم.
تاب آوری هنر زیستن در دل رنج
این روانشناس تأکید کرد که تابآوری، تسلیم شدن یا پذیرش ضعف نیست، بلکه اقدامی فعالانه و هوشمندانه برای عبور از درد با حداقل آسیب است.
وی توصیه کرد افراد و خانوادههای درگیر بحرانهای جنگی با رعایت فاصله امن از مناطق خطرناک، آمادهسازی مکان محافظتشده، تأمین آذوقه، دارو و وسایل اولیه بهداشتی، حفظ ارتباط عاطفی و خانوادهمحور، توان روانی خود را افزایش دهند.
به گفته وی ، پرهیز از تمرکز بر اخبار نگرانکننده، حفظ امید، استراحت کافی، تفریح در حد توان، ورزش، موسیقی، فیلم، گفتوگو با افراد امیدوار و اشتغال به فعالیتهای سازنده از راهکارهای مؤثر افزایش تابآوری در این دوران است.
وی خاطرنشان کرد: تابآوری در نهایت نوعی زیستن آگاهانه است؛ یادگیری از درد، نه گریختن از آن است.
خبرهای مرتبط
- تشکیل کمیتهای برای حمایت از هنرمندان؛ برای تابآوری به هنر نیاز داریم — ۱۶ فروردین ۱۴۰۵