پیام آشنا گزارش می دهد
دیپلماسی ایران در انتظار نتیجه؛ گامهای جدی به سوی دور چهارم
۹ اسفند ۱۴۰۴اختصاصی پیام آشنا- دور سوم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در ژنو بدون توافق نهایی پایان یافت، اما توصیف «پیشرفت قابلتوجه» از سوی تهران و میانجی عمانی نشان داد گفتوگوها وارد فاز جدیتری شده است؛ فازی که همزمان با فشارهای میدانی و تحرکات سیاسی، هفتهای تعیینکننده را پیشرو دارد.
این دور از مذاکرات که از صبح پنجشنبه آغاز شده بود، پس از چند ساعت گفتوگوی غیرمستقیم میان هیأتها به پایان رسید؛ مذاکراتی که اگرچه بدون اعلام توافق نهایی خاتمه یافت، اما هم از سوی میانجی عمانی و هم هیأت ایرانی بهعنوان یکی از جدیترین و طولانیترین دورهای گفتوگو توصیف شد و نشانههایی روشن از «پیشرفت قابل توجه» در آن دیده شد.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه و رئیس هیأت مذاکرهکننده ایران، پس از پایان دور سوم مذاکرات در ژنو، خطاب به رسانهها و خبرنگاران تأکید کرد که این جدیترین و طولانیترین مرحله گفتوگوها با آمریکا بوده است و پیشرفت قابلتوجهی در آن حاصل شده است. او گفت: «ما مسیر گفتوگوها را با جدیت ادامه دادهایم و در موضوعات مهم هستهای و رفع تحریمها وارد اجزای یک توافق شدهایم، بهطوری که رایزنیها در حوزه فنی به مراحل بعدی رسیده است.»
عراقچی با اشاره به اینکه ایران مواضع خود را با شفافیت و صراحت مطرح کرده است، افزود که «بحث شورای امنیت و تحریمهای یکجانبه جزو درخواستهای اصلی ما بوده و در برخی حوزهها تفاهم نزدیک شده است.» او تصریح کرد: «تیمهای فنی از دوشنبه گفتوگوهای فنی را آغاز میکنند و ما برای ادامه جدیتر مذاکرات آمادهایم.»
این مواضع نشان میدهد که ایران نهتنها بر سر اصول خود ایستاده، بلکه از طریق دیپلماسی فعال و مستمر توانسته بحثهای پیچیده را وارد سطوح تخصصیتر کند. حتی مقامات ایرانی گفتهاند که آمادگی کامل دارند تا در وین با تیمهای فنی آژانس بینالمللی انرژی اتمی و کارشناسان آمریکایی روند گفتوگوها را پیش ببرند؛ اقدامی که به معنای «تعهد عملی تهران به ادامه مذاکرات» تعبیر میشود.
در حالی که برخی تحلیلها در رسانههای خارجی بر اختلافات ساختاری تأکید دارند، عراقچی بار دیگر تأکید کرد که ایران با استقامت و پایبندی به حقوق هستهای خود وارد مذاکرات شده است. مواضع او بازتابدهنده دوران جدیدی از دیپلماسی فعال جمهوری اسلامی است که در آن ایران بهجای مواضع انعطافناپذیر یا عقبنشینی، بر شرایط روشن و قابلقبول خود — از جمله رفع کامل تحریمها، حفظ حق غنیسازی تحت نظارت آژانس و احترام به حقوق بینالمللی — پافشاری کرده است.
عراقچی گفت که نه تنها ایران هرگز در پی سلاح هستهای نبوده و نیست، بلکه با استدلال روشن نشان داده که «حقوق هستهای صلحآمیز و رفع تحریمها با هم قابل جمع هستند.» این لحن ضمن تقویت اعتبار دیپلماسی ایران، نشان میدهد که تهران آماده توافق منصفانه و متوازن است، اما نه به قیمت چشمپوشی از اصول و خطوط قرمز خود.
بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان و میانجی مذاکرات، نیز اعلام کرد: «پس از پیشرفت قابل توجه در مذاکرات، گفتوگوها به پایان رسید و بهزودی پس از مشورت در پایتختهای مربوطه، مذاکرات از سر گرفته خواهد شد.» او ادامه مذاکرات در سطح کارشناسان فنی و در مقر آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین را تأیید کرد.
از منظر رسانههای خط اول آمریکا شامل نیویورک تایمز، واشینگتن پست و وال استریت ژورنال و شبکههای تلویزیونی مانند سی ان ان، ان بی سی و ای بی سی دور سوم مذاکرات گرچه نشانههایی از پیشرفت داشته است، اما اختلافات ساختاری همچنان باقی مانده و دستیابی به توافق نهایی در کوتاهمدت دشوار است. تحلیل این رسانهها بر سه محور استوار است:
- پیشرفت اما بدون توافق قطعی: رسانهها تأکید دارند که اختلافات کلیدی همچنان پابرجا است و دور سوم تنها زمینه را برای مذاکرات بعدی فراهم کرده است.
- ترکیب دیپلماسی و فشار: گزارشها اشاره دارند که آمریکا همزمان با مذاکرات، حضور نظامی خود در خاورمیانه را افزایش داده تا ضمن فشار بر ایران، پیام بازدارنده نیز ارسال کند.
- ادامه مذاکرات و چشمانداز پیچیده: تحلیلها پیشبینی میکنند که گفتوگوها ادامه خواهد یافت، بهویژه در سطح فنی، اما اختلافات عمیق بر سر غنیسازی، تحریمها و برنامه موشکی مانع دستیابی به توافق سریع است.
در سطح میدانی، همزمان با پایان مذاکرات ژنو، رژیم صهیونیستی از حمله هوایی به مواضع حزبالله در بعلبک لبنان خبر داد؛ اقدامی که ناظران آن را تلاش برای اعمال فشار غیرمستقیم بر فضای دیپلماسی میدانند. در کنار آن، نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، سفر مقامات آمریکایی به منطقه و بررسی تصمیمات سیاسی در کنگره، هفته آینده را به یک نقطه تعیینکننده برای سرنوشت مذاکرات تبدیل کرده است.
در مجموع، رسانههای خط اول آمریکا مذاکرات ژنو را جدی اما پرچالش ارزیابی کرده و بر این نکته تأکید دارند که دیپلماسی تنها بخشی از استراتژی واشینگتن است و دستیابی به توافق نهایی، نیازمند انعطاف دو طرف و مدیریت همزمان فشار سیاسی و نظامی است. هفته پیشرو، دور چهارم مذاکرات و تحولات منطقهای، روشن خواهد کرد که آیا گفتوگوها میتوانند مسیر دیپلماسی را هموار کنند یا خیر.