هفت روز با فلسفه: تاملی بر مبانی نظری رفتارهای روزمره

درباره‌ کتاب هفت روز با فلسفه

ایده‌ی نام‌گذاری کتاب هفت روز با فلسفه (Philosophy In a Week) ذهن ما را سوی «تأملات» دکارت متوجه می‌گرداند. جایی که در آن رنه دکارت، فیلسوف عقل‌گرای فرانسوی در داستانی که در هفت روز پیموده می‌شود، مسیر فلسفیدن خود را بر روی کاغذ آورده و خواننده را با خود همراه می‌کند تا تأملات دکارتی را در شش روز، همراه فیلسوف که ناخدای کشتی این سفر است، به چالش کشد و پس از وصول به نقطه‌ انجامین و پایانی، با یک روز استراحت، به ماجراجویی هفت‌روزه‌ی خود پایان دهند.

کتابی که پیش رو داریم نیز از چنین سنخی است. مل تامپسون (Mel Thompson)، استاد انگلیسی فلسفه، در این کتاب ما را به سفری هفت‌روزه فرامی‌خواند. حتی اگر تاکنون یک کتاب فلسفی هم به‌دست نگرفته‌اید، ایرادی ندارد؛ تنها همین کافی‌ست که حس کنید جوششی ناآشنا در ژرفنای وجود شما میل به رهسپاری سوی فلسفه دارد. هفت روز با فلسفه همراه شوید و در کنار بزرگان تاریخ فلسفه، به هفت مسئله‌ی اساسی در این رشته نگاهی افکنید. در پایان کتاب خواهید دانست آن‌که بدان شورمند و مشتاق بودید دقیقاً همانی بود که فلسفه‌اش می‌نامند یا اشتباه می‌کردید…!

هفت روز، هفت پرسش

مل تامپسون در روشی نوآورانه، هفت مسئله و موضوع فلسفی را گرد هم آورده و به زبانی که خواندن آن بر خواننده‌ی غیرمتخصص دشوار نباشد، در هر بخش، نخست این مسائل را معنا کرده و سپس واکاوی می‌کند. در آغاز هر فصل از کتاب هفت روز با فلسفه توضیحاتی در رابطه با جایگاه آن موضوع در جهان فلسفه سخن گفته شده است. سپس، با طرح مسائل اصلیِ عمدتاً حل نشده، که همچنان محل نزاع و اختلاف‌اند، چالش‌های آن پرسمان را بر خواننده روشن می‌دارد. در ادامه با یادکردی از آراء و نظریات فیلسوفان صاحب رأی در طول تاریخ، پیرامون آن موضوع بخصوص، بستری برای سنجش و نگاه انتقادی در پیش روی خواننده فراهم آورده است. اما چیستند این هفت فقره که هر باب آن را در یک روز قرار است مورد مطالعه قرار دهیم؟

• روز نخست، تئوری شناخت: نسنجیده نیست اگر معرفت‌شناسی یا شناخت‌شناسی (Epistemology) را در روز آغازین کتاب هفت روز با فلسفه محل بررسی قرار دهیم. چراکه، هر چیزی که در عالم فلسفه موضوع تأمل و تدبر خود قرار می‌دهیم، منوط و مشروط به این است که خود مسئله‌ی شناخت و ارزش‌سنجی آن برای ما روشن شده باشد.
• روز دوم، فلسفه‌ علم: در روز دوم سراغ فلسفه‌ علم (Philosophy of Science) می‌رویم و به راه و روش‌های حصول علوم تجربی، نگاهی موشکافانه خواهیم داشت.
• روز سوم، زبان و منطق: فلسفه‌ زبان (Philosophy of Language)، که یک تا دو سده‌ی اخیر گمان فیلسوفان بسیاری را به خود معطوف کرده، در کنار منطق (Logic)، که از دیرباز محل بحث بوده است، امروزه به‌منزله‌ی شروط و سنجه‌های اولیه‌ای تلقی می‌شوند که سخن گفتن در دستگاه فلسفی را، از حیث ساختاری و معنامندی مورد ارزیابی قرار می‌دهد.
• روز چهارم، فلسفه‌ ذهن: در فلسفه‌ی ذهن (Philosophy of Mind)، چیستی ذهن مسئله‌ مورد بررسی و گفتگو است. این‌که ذهن بخشی از تنه‌ جسم باشد یا متمایز از مغز و تن، هر یک از این دوگانه ما را در مسیرهای متفاوت و متعارضی قرار می‌دهد که به بسیاری از این کشمکش‌ها در این بخش از کتاب پرداخته شده است.
• روز پنجم، فلسفه‌ دین: اشتباه نکنید! فلسفه‌ی دین (Philosophy of Religion)، بازگوکننده‌ پیام و کلام ادیان نیست. به‌عکس، این فلسفه‌ انضمامی با زبانی صریح و بدون تعارف، اساس دین را به پرسش کشیده و عوامل موثر بر پدید آمدن دین به‌عنوان یکی از پرنقش‌ترین انتزاعات بشری بر زیست خودش را محل گفتگو و مباحثه قرار می‌دهد.
• روز ششم، اخلاق: به موجب همین که اختیار را بپذیریم، اخلاق در پی آن مطرح می‌شود. اندیشه‌ورزان در حوزه‌ی اخلاق (Ethics) به بایدها و نبایدها و نیز امکان طرح چنین باید و نبایدهایی، که رفتارهای اخلاقی، هنجارین و سپس قانون، نامش نهاده‌ایم، می‌پردازند.
• روز هفتم، فلسفه‌ سیاست: و در پایان، به فلسفه‌ سیاست یا فلسفه‌ سیاسی (Political Philosophy) می‌رسیم که در آن، فیلسوفان، بیرون از تنش‌های قدرت و پیکارهای میان نظریات سیاسی، اصل نظریات را در قالب‌های غیرانضمامی‌شان، برای یک جامعه‌ فرضی مورد ژرف‌نگری و واکاوی قرار می‌دهند. البته تامپسون در این کتاب و در قالب روز پایانی‌اش، تنها دو نظریه‌ قرارداد اجتماعی و مارکسیسم را جهت بررسی برگزیده است.
• نویسنده: مل تامپسونمترجم: فاطمه زمانی

  انتشارات هنوز