نقش اهالی طالقان در شکوفایی آموزش در تهران قاجاری

(وضعیت طلاب آنروز) بیشتر کسانیکه برای تحصیل از مازندران، نور، طالقان بطهران می آمدند در مدارس آنروز که حالیه هم غالب آنها بحال خود باقی و برقرار میباشد، سکنی میگرفتند. مانند مدرسه سپهسالار قدیم و جدید، مدرسه خان مروی، مدرسه ملا آقا رضا، مدرس محمودیه، مدرسه شاهزاده خانم، مدرسه حاج شیخ هادی و غیره

ملا علی محمد طالقانی در اواخر سال ۱۳۱۱ (هجری) قمری فوت می نماید. در روز حرکت جنازه، بنابر گفته مطلعین بازار تعطیل میشود و جنازه روی دست از گذر وزیر دفتر و گذر مستوفی و پاچنار و بازار به دروازه حضرت عبدالعظیم میرسد از هر طبقه، مخصوصا علمای روز، بقدری اجتماع و مردم ازدحام کرده بودند که نظیر آن تا آن تاریخ، دیده نشده بود. جنازه از دروازه حضرت عبدالعظیم به ابن بابویه برده میشود. یک طرف جنازه در اختیار طهرانیها و طرف دیگر با حضرت عبدالعظیمی ها، وارد ابن بابویه (شده) که پس از غسل و کفن، بنابر وصیت حاج میرزا حسن امین الضرب، در مقبره ایشان دفن مینمایند ، ملا علی محمد دارای هشت پسر بود که آقا شیخ ابوالقاسم – آقا شیخ علی – آقا شیخ موسی در نجف تحصیل نمودند و پس از فوت پدر راه وی را ادامه دادند.

در طهران آنروز دو طبقه گرداننده دستگاه مملکت بودند، یکی تفریشها و آشتیانیها و گرگانیها و دیگر طالقانی ها.دسته اول تمام ادارات آنروز از هر کاری عهده دار بودند. چون رجال آنروز، از آن سه محل میامدند و مصادر امور مملکت بودند، هر کس از تفرش و گرگان و آشتیان میآمد و چون باسواد بودند، در خانه فلان مستوفی یا وزیر یا دبیر وارد میشود و خوب که آشنا میگردیدند او را به یکی از دفترها میسپردند، رفته رفته ترقی کرده و میشدند مستوفی الممالک و میرزا و امثال آنها.

اما طالقانیها، عموم در بسط معارف و فرهنگ وارد بودند. شاید در طهران کمتر کسی باشد که نزد طالقانی ها تحصیل نکرده باشد. از قدیم همین طور بوده، و تا موقعی که وزارت معارف تشکیل شد، صدی نود معلمین، طالقانی بودند که هنوز (زمان تالیف کتاب، اوائل دهه ۴۰ شمسی) هم هستند، یک علتش همان که ذکر شد و علت دیگرش، تلقین شده بودند که نوکری دیوان، بطور کلی حرام است لذا در اطراف آن فکر نمیکردند که وارد شوند.

برگرفته از کتاب خاطرات من

مهدی آهنگری