درس‌های نیچه برای زندگی

درباره‌ کتاب درس‌های نیچه برای زندگی

فریدریش نیچه (Friedrich Nietzsche) به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و اثرگذارترین فلاسفه‌ تاریخ شناخته می‌شود که با ایده‌های نوین خود در جهان فلسفه طرحی نو درانداخت. کسی که حتی نامش نیز برای مخاطبانی که به طور تخصصی فلسفه را پی نمی‌گیرند آشناست. اما به احتمال زیاد کمتر کسی ممکن است به این فکر بیفتد که اندیشه‌ها و آرای سترگ این فیلسوف می‌تواند به شکلی ساده و روان ارائه شوند و در قالب توصیه‌هایی عملی، بر زندگی افراد تأثیر بگذارند. و این دقیقاً همان کاری است که جان آرمسترانگ (John Armstrong)، نویسنده و فیلسوف بریتانیایی در کتاب درس‌های نیچه برای زندگی (Life Lessons from Nietzsche) انجام داده است.

نویسنده‌ی کتاب با مرور اندیشه‌های نیچه و کنکاشی عمیق در آثار او، ایده‌ها و توصیه‌هایی کاربردی برای زندگی امروز بشر استخراج می‌کند و با تکیه بر جهان فکری این فیلسوف آلمانی، مسیری برای پاسخگویی به مسائل و دغدغه‌های انسان معاصر ارائه می‌دهد. مهم‌تر اینکه این مباحث عمیق را با زبانی ساده و عاری از پیچیدگی ارائه می‌کند تا قشر وسیعی از مخاطبان علاقه‌مند به فلسفه‌ نیچه، از آن بهره ببرند.

گام به گام با نیچه برای یافتن بهترینِ خود

جان آرمسترانگ در کتاب درس‌های نیچه برای زندگی، طی هشت جستار کوتاه و خواندنی، از افکار و آرای نیچه بهره می‌گیرد و به مخاطب خود کمک می‌کند تا قدم به قدم پیش برود و در این مسیر دریابد که انسان در تعالی بخشیدن درونش تا چه اندازه نقش دارد. او نشان می‌دهد که از نظر نیچه راهِ پیدا کردن بهترینِ خودمان از کدام مسیر می‌گذرد و چگونه باید از تجربه‌های تازه در جهت تغییر خود بهره ببریم. همچنین از رویارویی با تناقض‌ها سخن به میان می‌آورد و از فراز و فرودهایِ راه دست‌یابی به بلوغ و آزادی می‌گوید.

جان آرمسترانگ از تأکید نیچه بر رهایی از کاهلی و ترس و به چالش کشیدن افکار حرف می‌زند و در هر جستار گوشه‌هایی از نوشته‌های نیچه را نقل می‌کند تا خواننده به‌طور مستقیم با تفکرات این فیلسوف در باب موضوع مورد نظر آشنا شود.

در بخشی از کتاب درس‌های نیچه برای زندگی می‌خوانیم

نیچه داستان رشد و شکوفایی خویش را در قالب قسمی حکایت بازمی‌گوید و درسی که می‌دهد به شهامت در برابر مصائب برمی‌گردد. به گفته‌ی او گنج بی‌رنج به‌دست نمی‌آید و طبیعی است که به بلوغ رسیدن دشوار است. اساساً آزادی با رنج فراق همراه است؛ باید چیزها و کسانی را که عزیز می‌دارید بگذارید و بروید و ترک‏ گفتن آن‌ها چنان دشوار است که شاید مجبور شوید یک‏ چندی با آن‌ها کج افتید کاری که سنگدلانه و شرم‌آور می‌نماید، اما در حقیقت چنین نیست.

برای پدر و مادرها این درسی دشوار اما درنهایت تسلی‌بخش است. فرزندان شما شاید در دوره‌ای دست رد به سینه‌تان بزنند و به تمامی چیزهایی که برای شما مهم است پشت کنند. علت این برخوردشان آن نیست که از شما بیزارند، علتش این است که دوست‌تان دارند. آن‌ها برای آزادگشتن برای مستقل‌شدن نیاز دارند دل از مهر شما بردارند. برای شخص عاشق‌پیشه گسستن این حلقه‌های پیوند چنان دشوار است که مدتی باید حتی از در خشونت و قساوت درآید. نیچه نمی‌تواند این کار را آسان کند ولی می‌تواند اندکی از شدت غم‌انگیزی آن بکاهد.

می‌توان حدس زد رویداد تعیین‌کننده برای فردی که «روح آزاد»ش می‌خواهد روزی به کمال دل‌انگیز پختگی رسد جدایی و فراقی عظیم بوده است و احتمالاً او پیش از آن روحی بس مقیّد بوده، چنان‌که گفتی تا ابد در کندوزنجیر نهانخانه و قرارگاه خویش خواهد ماند. چه چیز محکم‌تر از هر بند او را مقیّد می‌سازد؟ گسستن کدام بندها غیرممکن می‌نماید؟ برای مردان برگزیده و عالی‌مقام، تعهد و وظایف‌شان: آن ترس آمیخته به احترام که برازندۀ جوانان است، عدم‌اعتمادبه‌نفس و ملاحظه‌کاری در برابر هر آن‌چه از چم‌وخم زمان گذشته و شأن و اعتبار یافته، نمک‌شناسی در برابر زمینی که در خاک آن روییده و بالیده‌اند، در برابر دستی که راه‌شان نموده، در برابر زیارتگاهی که در آن پرستش و رازونیاز آموخته‌اند باشکوه‌ترین لحظه‌های حیات‌شان ایشان را محکم‌تر از هر بندی مقید خواهد ساخت و پایدارتر از هر تعهدی ملزم‌شان خواهد داشت. برای انسان‌هایی چنین مقید، آن جدایی و فراق عظیم ناغافل روی می‌دهد، همچون ضربت و تکان زمین‌لرزه‌ای؛ ناگهان جان جوان مسکین می‌شود، از هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد می‌شود و نمی‌داند چه دارد بر سرش می‌آید.

نویسنده: جان آرمسترانگ

مترجم: صالح نجفی

انتشارات هنوز