انقلاب و نسل امروز: زبان نو، پیام آشنا
۲۵ بهمن ۱۴۰۴انقلاب اسلامی ایران، به عنوان یک نقطه عطف تاریخی، توانست گفتمانی مبتنی بر ارزشهای دینی، استقلال، آزادی و عدالت را در جامعه ایران نهادینه کند. انتقال این گفتمان به نسلهای بعدی، بهویژه نسل جوان و دانشجویان، همواره بهعنوان یک ضرورت استراتژیک مطرح بوده است. بااینحال، شواهد و قرائن حاکی از آن است که در این انتقال، موفقیتها و کاستیهایی وجود داشته است. بخشی از جوانان و دانشجویان، ارزشهای انقلاب را با جانودل پذیرفته و در مواقع حساس، از جان و مال خود برای صیانت از آن گذر کردهاند. اما درعینحال، به نظر میرسد در انتقال عمیق، ظریف و اصیل این گفتمان به بخش دیگری از این نسل، با چالشهایی مواجه بودهایم. این نوشتار درپی بررسی آسیبهای موجود در مسیر انتقال گفتمان انقلاب اسلامی به نسل جوان و ارائه راهکارهایی برای بهبود این روند است.
آسیبشناسی وضعیت موجود
۱. ضعف برنامهریزی نظاممند:به نظر میرسد در حوزه انتقال فرهنگ و گفتمان انقلاب، فاقد یک برنامه جامع، بلندمدت و مبتنی بر مطالعات دقیق جامعهشناختی و روانشناختی نسل جوان هستیم. فقدان چنین برنامهای منجر به فعالیتهای سلیقهای، موازی و بعضاً متناقض شده است. ۲. نارسایی در زمانشناسی: اقتضائات و ویژگیهای عصری که نسل جوان در آن زندگی میکند، بهدرستی درک و در روشهای انتقال لحاظ نشده است. سرعت تغییرات اجتماعی، فناورانه و فرهنگی، نیازمند بهروزرسانی مستمر در شیوههای ارتباطی و محتوایی است.
۳.استفاده محدود از فناوریهای نوین ارتباطی: با وجود زندگیکردن نسل جوان در فضای دیجیتال، از ظرفیتهای شبکههای اجتماعی، بازیهای رایانهای، تولیدات چندرسانهای جذاب و پلتفرمهای نوین برای انتقال هوشمندانه پیام انقلاب، بهاندازه کافی استفاده نشده است.۴. اقتدار در عرصه فناوری و فضای مجازی: بهجای برخورد سلبی یا انفعالی، باید باتربیت نیروهای خلاق و متعهد، تولید محتوای حرفهای و جذاب و فعالسازی مؤثر در پلتفرمهای پرمخاطب جوانان، گفتمان انقلاب را به قلب میدان آورد. ۵. تربیت و بهروزرسانی مربیان و کادرهای فرهنگی: سرمایهگذاری روی تربیت نسل جدیدی از مربیان جوان، خوشفکر، آشنا با علومانسانی جدید و دارای مهارت ارتباطی بالا ضروری است. همچنین باید دورههای بازآموزی برای مربیان فعلی جهت آشنایی با ویژگیهای نسل جدید برگزار شود. ۶. تولید محتوای غنی و چندرسانهای: حمایت از تولید آثار فاخر سینمایی، سریالهای جذاب، انیمیشنهای حرفهای، بازیهای رایانهای با محتوای ارزشی، کتابها، پادکستها و اینفوگرافیهای حرفهای درباره مفاهیم انقلابی و دینی یک ضرورت انکارناپذیر است.
۷. مسئولیتدهی و مشارکتدادن هوشمندانه به جوانان: سپردن مسئولیت به جوانان یک «تیغ دولبه» است. اگر بدون برنامه تربیتی، آموزش مهارتهای مدیریتی، اخلاق حرفهای و نظارت حمایتی صورت گیرد، ممکن است به ضد خود تبدیل شود. اما اگر در چارچوب یک نظام تربیتی تدریجی، جوانان در موقعیتهای واقعی قرار گیرند، تجربه کنند، خطا و اصلاح را بیاموزند و پیشرفتشان مورد تشویق قرار گیرد، این اقدام میتواند عمیقترین حس تعلق و مشارکت را در آنان ایجاد کند. باید از «شعارزدگی» در مورد «جوان مؤمن انقلابی» پرهیز و بسترهای عملی برای ظهور آنان فراهم شود.۸. انسجامبخشی و جلوگیری از موازیکاری: بسیاری از نهادهای فرهنگی کشور بهصورت موازی و بعضاً با اهداف ناهمگون کار میکنند که منجر به اتلاف منابع میشود. لازم است تقسیم کار ملی و هماهنگی مؤثری بین همه دستگاههای فرهنگی، تبلیغی و آموزشی (از صداوسیما و آموزشوپرورش تا وزارت علوم و نهادهای مردمی) تحت نظارت یک مرکز راهبردی قدرتمند ایجاد شود. ۹. تأکید بر وجهه جهانی و گفتوگوی تمدنی گفتمان انقلاب: نسل امروز، نسل ارتباطات جهانی است. باید بتوانیم عمق، قدرت و توانایی گفتمان انقلاب اسلامی در ارائه راهحل برای معضلات بشر (مانند عدالت، اخلاق، معنویت و استکبارستیزی) را در عرصه بینالمللی نیز به نمایش بگذاریم. این امر حس عزت و اعتمادبهنفس ملی را در جوانان تقویت میکند.
حرف آخر
انتقال گفتمان انقلاب اسلامی به نسل جوان، یک پروژه نیست، بلکه یک فرایند مستمر، پویا و نیازمند عزمی ملی است. این انتقال، تنها از مسیر نصیحت و شعار محقق نمیشود، بلکه نیازمند خلق تجربههای زیسته، ارائه محتوای جذاب و عمیق، و ایجاد فضای اعتماد و مشارکت برای جوانان است. نسل جوان امروز، بهرغم تمام تفاوتهای ظاهری، پرسشگر و جویای حقیقت است. باید با زبان هنر، منطق قوی، اخلاق نیکو و صداقت با او ارتباط برقرار کرد. اگر بخواهیم بر مسیر قبلی، با روشهای ناکارآمد و بدون برنامهریزی کلان ادامه دهیم، نهتنها بر دامنه دغدغهمندان انقلاب افزوده نخواهد شد که با خطر «ریزش» بیشتر مواجه خواهیم بود. زمان آن فرارسیده که با تواضع، آسیبها را بشناسیم، برنامهریزی کنیم، نیروهای کارآمد تربیت نماییمو با استفاده از همه ابزارهای نوین، گفتمان انسانساز و عدالتخواه انقلاب اسلامی را به نسل جدید منتقل کنیم. این امر تنها با عزمی راسخ، مدیریتی جهادی و باتکیهبر ظرفیتهای خود جوانان انقلابی ممکن خواهد بود.
میثم خاکباز