پیام آشنا از چالش های یک حقآبه تاریخی گزارش می دهد
نبردی برای زنده ماندن باغات پاییندست سد کرج
۵ مرداد ۱۴۰۵اختصاصی پیام آشنا- باغات قدیمی کلاک، گرمدره، سرحدآباد، مصباح، آسیاببرجی و خلجآباد سالهاست بخشی از هویت طبیعی و کشاورزی کرج را تشکیل میدهند؛ باغاتی که آب مورد نیاز خود را از رودخانه کرج و رهاسازیهای سد امیرکبیر تأمین میکردند و علاوه بر تولید محصولات باغی، در حفظ فضای سبز و تعدیل اقلیم منطقه نیز نقش مهمی داشتند. اما در چند سال اخیر، این باغات هر تابستان با بحرانی تکراری روبهرو میشوند؛ بحرانی که امسال نیز با پیگیری نمایندگان مردم در مجلس، بار دیگر به رهاسازی مقطعی آب منجر شده است. توافق اخیر وزارت نیرو برای اختصاص دو نوبت رهاسازی آب، اگرچه میتواند بخشی از نگرانی باغداران را کاهش دهد، اما این پرسش همچنان پابرجاست که چرا باغاتی که دههها از حقآبه خود بهرهمند بودند، امروز برای دریافت همان سهم تاریخی ناچار به انتظار و پیگیریهای مستمر هستند؟
کاهش ورودی سد؛ نخستین حلقه بحران
یکی از مهمترین عوامل شکلگیری این وضعیت، کاهش منابع آب ورودی به سد امیرکبیر است. کاهش بارندگی، تداوم خشکسالی و افت آورد رودخانه کرج سبب شده حجم ذخیره سد نسبت به سالهای پرآب کاهش یابد و مدیریت مخزن با محدودیتهای بیشتری روبهرو شود.
در چنین شرایطی، طبیعی است که امکان رهاسازی آب برای مصارف مختلف محدودتر شود؛ اما این تنها بخشی از ماجراست.
اولویت آب شرب؛ سهم کشاورزی کمتر شد
با رشد سریع جمعیت کرج و همچنین وابستگی بخشی از شبکه آب شرب تهران به سد امیرکبیر، اولویت تخصیص آب در سالهای اخیر به سمت تأمین نیازهای شرب تغییر کرده است.
همین مسئله موجب شده سهم کشاورزی و باغات پاییندست سد، که سالها بهصورت منظم از رهاسازیهای فصلی بهرهمند میشدند، کاهش پیدا کند یا با تأخیر انجام شود.
نتیجه این تغییر، تنش آبی در باغاتی است که بخش قابل توجهی از آنها درختان چند ده ساله و حتی کهنسال را در خود جای دادهاند؛ درختانی که خشک شدن آنها تنها به معنای کاهش تولید محصول نیست، بلکه از بین رفتن بخشی از سرمایه طبیعی استان البرز است.
مشکل فقط خشکسالی نیست
اگرچه کاهش بارندگی یکی از دلایل اصلی این بحران به شمار میرود، اما اظهارات مسئولان نشان میدهد مسئله صرفاً به خشکسالی محدود نمیشود.
علی شیرینزاد، نماینده مردم کرج، فردیس و اشتهارد، پس از بازدید میدانی از باغات کلاک، خلجآباد و گرمدره، ضمن تأکید بر اختصاص دو مرحله آب برای جلوگیری از خشک شدن درختان، تصریح کرده است که مشکل آب در استان البرز ریشه در برنامهریزی و مدیریت جامع و بلندمدت دارد و بدون هماهنگی میان استانداری، شهرداری، شرکت آب منطقهای، آبفا و سایر دستگاههای مسئول، این بحران هر سال تکرار خواهد شد.
این اظهارات نشان میدهد رهاسازیهای موردی، اگرچه برای عبور از تابستان ضروری هستند، اما جایگزین یک برنامه پایدار برای مدیریت منابع آب نخواهند شد.
۱۳۰۰ هکتار باغ در معرض تنش آبی
در همین راستا، علیرضا عباسی، نماینده مردم کرج، فردیس و اشتهارد و نایبرئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، در نامهای به معاون وزیر نیرو اعلام کرده است که بیش از ۱۳۰۰ هکتار از باغات قدیمی پاییندست سد امیرکبیر طی سالهای گذشته به دلیل کاهش ورودی سد و تخصیص ناکافی آب با تنش شدید آبی روبهرو شدهاند.
در این نامه تأکید شده است این باغات سالها آب مورد نیاز خود را از سد امیرکبیر دریافت میکردند و ادامه روند فعلی میتواند به خشک شدن درختان و نابودی ظرفیتهای ارزشمند باغی استان منجر شود.
انتشار این نامه نشان میدهد موضوع تنها مطالبه چند باغدار نیست، بلکه نگرانی درباره حفظ یکی از قدیمیترین پهنههای باغی کرج است.
پیگیری نمایندگان؛ از مکاتبه تا توافق با وزارت نیرو
در هفتههای اخیر، پیگیریهای نمایندگان مردم کرج، فردیس و اشتهارد وارد مرحله جدیدی شد.
ابتدا علیرضا عباسی طی مکاتبه رسمی با معاون وزیر نیرو، خواستار رهاسازی فوری آب برای باغات کلاک، سرحدآباد، گرمدره، مصباح و آسیاببرجی شد و نسبت به خشک شدن بیش از ۱۳۰۰ هکتار باغ هشدار داد.
همزمان علی شیرینزاد نیز با حضور میدانی در باغات کلاک، خلجآباد و گرمدره، به همراه مدیرکل آب منطقهای البرز و شهردار منطقه ۱۰ کرج، از نزدیک وضعیت باغات را بررسی و با باغداران گفتوگو کرد.
سرانجام این پیگیریها به برگزاری جلسهای با حضور معاونان وزیر نیرو، مسئولان شرکتهای آب منطقهای البرز و تهران و دستگاههای ذیربط انجامید؛ نشستی که در پایان آن مقرر شد در ماههای مرداد و شهریور، در هر نوبت ۵۰۰ هزار مترمکعب آب برای باغات کلاک، گرمدره، سرحدآباد، مصباح و آسیاببرجی رهاسازی شود.
این تصمیم میتواند از تشدید خسارت در فصل گرما جلوگیری کند، اما مسئولان نیز تأکید دارند که این اقدام تنها یک راهکار کوتاهمدت است.
آزمونی برای مدیریت آب البرز
تجربه چند سال اخیر نشان میدهد بحران باغات پاییندست سد کرج، دیگر یک حادثه مقطعی نیست؛ بلکه به مسئلهای ساختاری در مدیریت منابع آب استان تبدیل شده است.
اگرچه تأمین حقآبه امسال میتواند بخشی از نگرانی باغداران را برطرف کند، اما تکرار این مطالبه در هر تابستان نشان میدهد تا زمانی که برای نحوه تخصیص آب، احیای حقآبههای تاریخی، افزایش بهرهوری مصرف آب و تدوین یک برنامه جامع میان دستگاههای متولی تصمیمگیری نشود، باغات قدیمی کرج همچنان هر سال چشمانتظار تصمیمی خواهند بود که باید سالها پیش به یک رویه پایدار تبدیل میشد.
خبرهای مرتبط
- دفــاع از کــشور نیازمند نظرسنجی نیست — ۲۰ شهریور ۱۴۰۵
- محدودیتهای تـرافیکی جـادههای شـمال اعلام شد — ۲۰ شهریور ۱۴۰۵
- «طالقانی» چگونه «طالقانی» شد؟ — ۱۹ شهریور ۱۴۰۵
- دستور دادستان البرز برای نصب دوربینهای نظارتی در پارکینگ خودروهای توقیفی — ۱۸ شهریور ۱۴۰۵
- جاده چالوس یکطرفه شد — ۱۷ شهریور ۱۴۰۵
- شتاب توسعه زیرساختهای البرز برای گرهگشایی از ترافیک ملی و استانی — ۱۷ شهریور ۱۴۰۵
- کیمیادانه ناب البرز؛ پیشگام در تولید دانشبنیان خوراک دام — ۱۵ شهریور ۱۴۰۵