قدرت نوظهور ایران در مواجهه با زیاده‌خواهی آمریکا

در پی تحولات اخیر و آتش‌بس میان ایران و آمریکا، شرایط منطقه‌ای به‌ویژه در تنگه هرمز وارد مرحله‌ای پیچیده ای شده ؛ گذرگاهی راهبردی که نقش مهمی در قدرت‌نمایی ایران و روند مذاکرات ایفا کرده است. در چنین فضایی، رفتار متناقض آمریکا، از جمله محاصره دریایی و حمله به یک کشتی ایرانی، منجر به تحت تأثیر قرار گرفتن روند گفت‌وگوها شد و تعویق دور دوم مذاکرات در دستور کار تهران قرار گرفت.

در همین زمینه، نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تأکید دارد که؛ ایران در مسیر شکل‌دهی به یک قدرت نوظهور قرار دارد. وی با اشاره به سابقه رفتار آمریکا می گوید؛ تا زمانی که این کشور رویکرد فعلی خود را تغییر ندهد، جمهوری اسلامی ایران که بارها ماهیت صلح‌طلبانه‌اش را نشان داده، قصد پذیرش فشارها و باج‌خواهی‌های آمریکا را ندارد و این‌بار طرف آمریکایی است که باید شرایط و دیکته ایران را بپذیرد. مقتدایی همچنین خاطرنشان می‌کند؛ایران برای دفاع از حقوق خود از همه ابزارهای مشروع استفاده خواهد کرد و اصل اساسی در هر نوع گفت‌وگویی، تأمین منافع ملت ایران است، نه برآورده‌کردن مطالبات زیاده‌خواهانه طرف مقابل.

به گفته وی،جمهوری اسلامی ایران نه  از مذاکره گریزان است و نه از حق خود عقب‌نشینی خواهد کرد. اما در ادامه فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی، با اشاره به این تحولات تأکید می کند که تصمیمات غیرقابل پیش‌بینی رئیس‌جمهور آمریکا باعث ایجاد تردید در ادامه مذاکرات شده است.

به گفته مالکی؛ هرچند در دور نخست برخی توافقات اولیه حاصل شد، اما اقدامات اخیر آمریکا فضای مذاکرات را شکننده کرده و از سوی دیگر، ایران نیز هشدار داده که ناامن شدن سواحل کشور می‌تواند کل منطقه را تحت الشعاع یرار دهد.

به گفته این نماینده مجلس، در حدود ده محور مورد بحث، دو موضوع اصلی بیشترین اختلاف را رقم زده است؛ فعالیت هسته‌ای ایران و نحوه مدیریت تنگه هرمز. پیشنهادات آمریکا در حوزه هسته‌ای، از جمله تعلیق طولانی‌مدت برنامه اتمی، و همچنین درخواست مشارکت در مدیریت تنگه هرمز از سوی ایران رد شده است.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، بازگشت ایران به میز مذاکره را تنها در صورتی ممکن می داند که آمریکا از اقدامات تنش‌زا مانند محاصره دریایی عقب‌نشینی کند.

اما در ادامه این گزارش، سپهوند نماینده مردم چگنی و خرم‌آباد، دلیل اصلی عدم توافق میان ایران و آمریکا را زیاده‌خواهی طرف آمریکایی می داند،چرا که واشنگتن حقوق قانونی ایران در حوزه‌های دریایی، از جمله مدیریت تنگه هرمز، دفاعی و هسته‌ای را به رسمیت نمی‌شناسد.

به گفته وی، همان‌گونه که کشورهایی مانند مصر و ترکیه رژیم حقوقی مسیرهای دریایی خود را تعیین می‌کنند، ایران نیز حق طبیعی مدیریت تنگه هرمز را دارد، اما این حق مورد پذیرش آمریکا و متحدانش قرار نگرفته است.

سپهوند در ادامه با اشاره به توان دفاعی و موشکی ایران می گوید؛هر کشوری حق دفاع از خود را دارد و ایران با وجود تهدیدهای مستمر، هیچ‌گاه آغازگر جنگ نبوده است،اما مخالفت آمریکا با توان دفاعی ایران در حالی مطرح می‌شود که این توان صرفاً برای حفاظت از مرزها و امنیت مردم است.

وی همچنین یادآور می شودکه ؛برنامه هسته‌ای ایران تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بوده و کاملاً صلح‌آمیز است، اما آمریکا این حق را نیز نادیده می‌گیرد. سپهوند در پایان با اشاره به دخالت دشمنان در تنگه هرمز و وضعیت مذاکرات، خاطرنشان می کند؛هر زمان ایران مورد تهدید قرار گرفته، وحدت ملی تقویت شده است،چرا که همراهی مردم، توان نیروهای مسلح و نقش حمایتی دولت سدی محکم در برابر دشمن ایجاد کرده و اجازه نداده در مدیریت شرایط کشور خللی ایجاد شود.

در نهایت به نظر می‌رسد؛در پی تشدید تنش‌ها میان ایران و آمریکا و وقوع آتش‌بس اخیر، روند مذاکرات وارد مرحله‌ای حساس شده است. فشارهای جدید آمریکا از جمله محاصره دریایی و اقدامات نظامی، فضای گفت‌وگو را شکننده کرده و مقامات کمیسیون امنیت ملی تأکید دارند که ایران با وجود تبدیل‌شدن به یک قدرت نوظهور، حاضر نیست حقوق خود را در حوزه‌های دریایی، دفاعی و هسته‌ای در برابر خواسته‌های اعلام‌شده‌ آمریکا نادیده بگیرد. اختلافات اصلی دو طرف نیز بر سر مدیریت تنگه هرمز و برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران شکل گرفته است؛ محورهایی که تهران محدودیت‌گذاری واشنگتن بر آنها را نمی‌پذیرد.

در ادامه، نمایندگان مجلس بر ضرورت حفظ حقوق کشور، تقویت وحدت داخلی و بهره‌گیری از ابزارهای مشروع برای دفاع از منافع ملی تأکید دارند. به گفته آنان، تلاش‌های خارجی برای فشار یا ایجاد شکاف، از جمله عملیات روانی و طرح ادعاهای مرتبط با تنگه هرمز، در عمل با همراهی مردم و توان نیروهای مسلح بی‌اثر مانده و نتوانسته روند کلی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

محبوبه بیدکی