تهران میان میدان و میز مذاکره

از تجاوز نظامی تا جنگ اقتصادی

یکی از محورهای مهم سخنان بقائی، تعریف گسترده‌تر تهران از فشارهای آمریکا بود. او با اشاره به تداوم تجاوز نظامی آمریکا از ۹ اسفند و همراهی رژیم صهیونیستی، گفت این فشارها در ماه‌های اخیر در قالب‌هایی مانند محاصره دریایی و جنگ اقتصادی نیز ادامه یافته است.

در این روایت، جنگ اقتصادی تنها اقدامی علیه ایران نیست، بلکه به گفته بقائی، اصول منشور ملل متحد، حاکمیت کشورها و تجارت آزاد را نیز هدف قرار می‌دهد. به این ترتیب، فشار اقتصادی از نگاه تهران بخشی جدا از تقابل امنیتی نیست، بلکه در امتداد همان سیاست فشار قرار دارد؛ سیاستی که هدف آن محدود کردن توان ایران و افزایش هزینه‌های مقاومت عنوان می‌شود.

تنگه هرمز؛ از میدان تنش تا مسیر دیپلماسی

تنگه هرمز در بخش دیگری از سخنان سخنگوی وزارت امور خارجه، به یکی از مهم‌ترین نقاط تلاقی امنیت و دیپلماسی تبدیل شد. بقائی تأکید کرد که اقدامات ایران در تنگه هرمز کاملاً دفاعی است و ناامن شدن مسیرهای کشتیرانی را نتیجه اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی دانست.

در عین حال، تهران مسیر دیپلماتیک برای کاهش تنش در این منطقه را نیز دنبال می‌کند. مذاکرات ایران و عمان، به گفته بقائی، به مرحله نهایی رسیده و قرار است تفاهمی برای تعیین یک مسیر موقت امن در تنگه هرمز با سازمان بین‌المللی دریانوردی ثبت شود. او همچنین تصریح کرد که تفاهم ایران و عمان «شرط لازم» برای ایجاد امنیت در مسیرهای تردد است، اما «شرط کافی» نیست؛ چراکه از نگاه تهران، تا زمانی که تجاوز و محاصره دریایی آمریکا ادامه داشته باشد، نمی‌توان از بازگشت کامل امنیت به تنگه سخن گفت.

مذاکره؛ ابزار تأمین منافع ملی

در موضوع مذاکره نیز پیام بقائی روشن بود: مذاکره نه ذاتاً خوب است و نه بد، بلکه ابزاری برای تأمین منافع و امنیت ملی است. این موضع نشان می‌دهد که تهران اصل دیپلماسی را کنار نگذاشته، اما آن را مستقل از شرایط امنیتی و تصمیمات کلان کشور تعریف نمی‌کند.

بقائی تأکید کرد که دستگاه دیپلماسی در هماهنگی با دیگر نهادهای کشور فعالیت می‌کند و تصمیمات مراجع ذی‌ربط، از جمله شورای عالی امنیت ملی، در تعیین مسیر مذاکرات مورد توجه است. بنابراین، مذاکره در سیاست خارجی ایران نه به معنای عقب‌نشینی، بلکه بخشی از مجموعه ابزارهای تأمین منافع ملی تلقی می‌شود.

شورای امنیت؛ فشار سیاسی در امتداد بحران

پرونده هسته‌ای و تلاش آمریکا و سه کشور اروپایی برای پیشبرد قطعنامه‌ای در شورای حکام آژانس و ارجاع موضوع به شورای امنیت، محور دیگر سخنان بقائی بود. او گزارش مدیرکل آژانس را مبنای اقدامی سیاسی دانست و تأکید کرد که رفتار آژانس در شرایط کنونی از نگاه تهران به ابزاری برای اعمال فشار سیاسی تبدیل شده است.

بقائی همچنین ادعای کشورهای غربی درباره مکانیسم ماشه را با مواضع ایران، چین و روسیه در تعارض دانست و اقدام اروپایی‌ها را فاقد مبنای حقوقی توصیف کرد. از نگاه تهران، این روند در شرایطی دنبال می‌شود که حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات هسته‌ای ایران، خود از عوامل ایجاد محدودیت در روند همکاری‌های آژانس بوده است.

در مجموع، اظهارات بقائی نشان می‌دهد سیاست خارجی ایران در شرایط فعلی بر دو مسیر همزمان حرکت می‌کند: مقابله با فشار و حفظ ظرفیت دفاعی در میدان، و فعال نگه داشتن کانال‌های دیپلماتیک برای تأمین منافع کشور. از هرمز تا مذاکرات و از پرونده هسته‌ای تا روابط منطقه‌ای، پیام اصلی تهران این است که دیپلماسی زمانی می‌تواند به کاهش تنش منجر شود که با تأمین منافع و امنیت ملی همراه باشد.