رویکرد مخرب دلارمحوری در قیمت‌گذاری ها

پدیده‌ مخرب دلاریزه‌سازی و گره‌زدن تمام اجزای اقتصاد به نرخ ارز، سال‌هاست که به یکی از چالش‌های اصلی بازار ایران بدل شده است؛ چالش بزرگی که تبعات آن تنها به کالاهای وارداتی محدود نمانده، بلکه به حوزه‌هایی تسری یافته که هیچ سنخیتی با نوسانات ارزی ندارند. در این میان، رهاشدن قیمت‌گذاری‌ها از مکانیزم واقعی عرضه و تقاضا و تسلط نگاه سوداگرانه بر بازارهای مختلف، معیشت اقشار مختلف جامعه و حیات بسیاری از صنایع پیشران را به خطر انداخته است.

در همین زمینه، آبادی نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان، زوایای پنهان و آسیب‌های جبران‌ناپذیر این رویکرد را واکاوی کرده است که در ادامه به آن می پردازیم. وی با انتقاد صریح از رویکرد مخرب دلارمحوری در قیمت‌گذاری اقلام داخلی تاکید می کند: بخشی از ریشه‌ مشکلات اقتصادی کشور از آنجا آب می‌خورد که قیمت کالاها و خدمات را بدون هیچ دلیل منطقی وابسته به دلار می دانیم، بسیاری از اقلام مصرفی و روزمره‌ مردم، از سیب‌زمینی، پیاز و نان گرفته تا محصولات صنعتی، وابستگی مستقیمی به ارز ندارند یا بخش عمده‌ مواد اولیه‌ آن‌ها در داخل کشور تولید می‌شود، اما با کوچک‌ترین نوسان در قیمت جهانی مس، روی یا آلومینیوم، بدون توجه به هزینه‌ واقعی تولید، همه‌ قیمت‌های داخلی متناسب با نرخ دلار بالا می‌رود.

دلالان و سلطان‌پروری؛ دشمنان پنهان درون‌مرزی

نایب‌رئیس انجمن  تولیدکنندگان با اشاره به نقش مخرب واسطه‌ها در اقتصاد ملی ادامه می دهد: ما با یک‌سری دشمنان داخلی مواجه هستیم که ضربه‌ آن‌ها به مراتب بیشتر و سنگین‌تر از دشمنان خارجی است؛ گروه‌هایی که همه‌ جوانب اقتصاد ما را به دلار پیوند زده‌اند و نرخ ارزاق عمومی مردم  را نیز به آن ربط می‌دهند، دسته‌ای از افراد سودجو، دلال و واسطه که رسانه‌ها عناوینی چون سلطان سکه و امثالهم را روی آن‌ها می‌گذارند،  فضا را طوری مدیریت می‌کنند که بازار همیشه در مسیر گرانی حرکت کند.

روند نزولی قیمت‌ها در کشور ما بسیار نادر است

وی ادامه می دهد:متأسفانه طی دهه‌های اخیر، روند نزولی قیمت‌ها در کشور ما بسیار نادر و ناچیز بوده است؛ اگر قیمتی ۲۰۰ هزار تومان بالا رفته، نهایت ۵۰ هزار تومان کاهش یافته و مجددا متوقف شده است، این همان نقطه‌ای است که جامعه و خریداران خُرد را در تامین ارزاق و مایحتاج روزانه با بن‌بست روبه‌رو می‌کند. آبادی با بیان اینکه نرخ دلار در کشوهای خارجی ،قیمت کالاهای داخلی را تعیین می کند، می گوید:تعجب‌آور است که یک فعال بازار، صبح‌هنگام نرخ فلزات را در بورس لندن رصد می‌کند و بلافاصله قیمت برنج یا محصولات داخلی را افزایش می دهد! این یعنی قیمت‌ها در بازار ما همواره رو به بالا تنظیم می‌شوند و مکانیسم بازار آزاد کاملاً مختل شده است.

شلیک به قلب بازار مسکن با محاسبات دلاری

نایب رئیس انجمن تولیدکنندگان با هشدار نسبت به تبعات زیان‌بار نگاه دلاری به بازار مسکن یادآور می شود: نگاه سوداگرانه در بازار مسکن نیز آسیب‌های جبران‌ناپذیری به همراه دارد،زمانی که قیمت هر متر مربع آپارتمان صرفاً بر مبنای مقایسه‌ دلاریِ پنج سال قبل محاسبه می‌شود، بعنوان مثال؛ اگر متری ۲۰۰ دلار بوده، امروز هم با همان نرخ دلاری محاسبه شود، کمر این بازار  را می‌شکند، این روند نه تنها بازار مصرفی محلی را تحت الشعاع قرار می داد،بلکه بازار صادراتی ساختمان را نیز ضربه فنی می‌کند،البته درست است که مشاوران املاک و برخی سوداگران استدلال می‌کنند که هدفِ این شیوه، حفظ ارزش سرمایه است، اما باید توجه داشت که با این گونه اقدامات، به ارزش و بقای یک صنعت پیشران ضربه می‌زنیم. صنعت ساختمان‌سازی به گفته آبادی بسیار عظیم است که صدها رشته و واحد تولیدی دیگر به آن وابسته‌اند و معیشت میلیون‌ها نفر از این طریق تأمین می‌شود، نتیجه‌ محتومِ ادامه‌ این رویکرد، چیزی جز رکود همه‌جانبه در ساخت‌وساز و خانه‌نشین شدن کارگران و فعالان این حوزه نخواهد بود،باید توجه داشته باشیم که حفظ سرمایه مهم است، اما نباید به قیمت زمین‌گیر شدن یک صنعت کلان و معیشت جامعه تمام شود.

اما درنهایت با نگاهی به هشدارهای مطرح‌شده از سوی فعالان و کارشناسان حوزه صنعت و تولید، این واقعیت تلخ مطرح می شود که؛ ادامه‌ روند دلاریزه‌سازیِ کاذب در اقتصاد ایران، پیش از آنکه ناشی از فشارهای بیرونی و تحریم‌ها باشد، ریشه در منفعت‌طلبی لایه‌های واسطه‌گر و نبود نظارت دقیق بر زنجیره‌ی قیمت‌گذاری دارد،اگر تصمیم‌گیرندگان اقتصادی کشور به دنبال صیانت از معیشت مردم و ممانعت از مرگِ صنایع پیشرانی چون مسکن و تولیدات فلزی هستند، چاره‌ای جز قطع این وابستگی‌های نامتعارف، کوتاه‌کردن دست دلالان و بازگرداندن منطقِ هزینه‌ واقعی به چرخه‌ تولید و بازار نخواهند داشت.