رئیس مرکز پیش‌بینی زلزله پژوهشگاه زلزله‌شناسی مطرح کرد
افزایش خطر سیلاب‌های پاییزی در سایه شهرسازی ناپایدار
۱۲ مهر ۱۴۰۵رئیس مرکز پیش‌بینی زلزله پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله با اشاره به سیلاب‌های ۱۰ تا ۱۲ مهرماه در استان‌های مازندران، فارس و البرز گفت: شدت و وسعت این سیلاب‌ها حاصل هم‌افزایی عوامل طبیعی و انسانی است و تغییر اقلیم، شهرسازی ناپایدار، ساخت‌وساز در حریم رودخانه‌ها و توسعه سطوح بتنی و آسفالتی بدون توسعه متناسب شبکه‌های جمع‌آوری آب‌های سطحی، ریسک و خسارت ناشی از سیلاب را افزایش می‌دهد.
به گزارش پیام آشنا به نقل از ایسنا، ایران در سال‌های مختلف شاهد سیلاب‌های ناگهانی و گسترده بوده است؛ رخدادهایی که علاوه بر خسارت‌های جانی و مالی، ضعف برخی زیرساخت‌ها و چالش‌های مدیریت بحران را آشکار کرده‌اند. تجربه سیلاب‌های گذشته نشان می‌دهد شدت بارش تنها عامل تعیین‌کننده میزان خسارت نیست و وضعیت زیرساخت‌های شهری، آمادگی دستگاه‌ها و نحوه مواجهه با هشدارها نیز نقش مهمی دارد.
هم‌افزایی عوامل طبیعی و انسانی
مهدی زارع، رئیس مرکز پیش‌بینی زلزله پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، با اشاره به ناپایداری‌های جوی پاییز ۱۴۰۵ گفت: بارش‌های ۱۰ تا ۱۲ مهرماه در استان‌های مختلف نتیجه هم‌افزایی چند عامل طبیعی و انسانی بوده است.
وی اظهار کرد: با آغاز مهرماه و برخورد توده‌های هوای خنک با سطوح گرم تابستانی، رگبارهای پاییزی شکل می‌گیرند و زمین نیز پس از ماه‌ها خشکی و گرما، توان جذب اولیه آب را کاهش می‌دهد؛ در نتیجه حتی بارش‌های نسبتاً متوسط می‌توانند به سرعت به رواناب‌های سطحی تبدیل شوند.
زارع تغییر اقلیم را یکی از عوامل بنیادین تشدیدکننده بحران دانست و گفت: گرمایش جهانی ظرفیت نگهداری رطوبت در جو را افزایش داده و موجب حرکت الگوی بارش به سمت بارش‌های شدید، کوتاه‌مدت و نقطه‌ای شده است؛ بارش‌هایی که سامانه‌های طبیعی و مصنوعی در بسیاری از موارد توان تخلیه سریع آنها را ندارند.
شهرسازی، عامل تشدید خسارت
وی شهرسازی ناپایدار و بی‌توجهی به ملاحظات محیط زیستی را از عوامل مهم افزایش ریسک سیلاب عنوان کرد و افزود: ساخت‌وساز در حریم رودخانه‌ها، تغییر مسیر طبیعی رودها، از بین رفتن تالاب‌ها و گسترش سطوح بتنی و آسفالتی بدون توسعه متناسب شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی، سرعت و حجم جریان سیلاب را افزایش می‌دهد.
زارع تأکید کرد برای کاهش آسیب‌پذیری شهرها باید مجموعه‌ای از راهکارهای مهندسی و مدیریتی به کار گرفته شود. توسعه «شهرهای اسفنجی» با استفاده از سطوح نفوذپذیر، بتن‌های متخلخل و پیاده‌روهای نفوذپذیر، ایجاد باغ‌های بارانی و فضاهای سبز فرورفته برای جذب و ذخیره رواناب، از جمله این راهکارهاست.
بازگرداندن مسیر طبیعی آب
رئیس مرکز پیش‌بینی زلزله همچنین بر آزادسازی حریم و بستر رودخانه‌ها، رفع تصرفات غیرقانونی و بازگرداندن مسیر طبیعی جریان آب تأکید کرد و گفت: احداث حوضچه‌های آرامش و سازه‌های کنترل سیلاب در بالادست حوضه‌های آبریز نیز می‌تواند سرعت و انرژی جریان سیلاب را پیش از رسیدن به مناطق مسکونی کاهش دهد.
وی هوشمندسازی سامانه‌های هشدار پیش‌هنگام، توسعه شبکه‌های پایش بارندگی و دبی رودخانه‌ها و ارسال خودکار هشدار به شهروندان و سازمان‌های امدادی را ضروری دانست.
زارع در پایان، لایروبی و پاکسازی دوره‌ای شبکه فاضلاب، دهانه پل‌ها و مسیل‌ها پیش از فصل بارش، برگزاری مانورهای آمادگی برای جوامع محلی و تقویت بیمه‌های همگانی حوادث را از دیگر اقدامات ضروری برای کاهش خسارت و افزایش تاب‌آوری در برابر سیلاب‌های پاییزی عنوان کرد.