بن‌بست آمریکایی در میدان ایران

جنگی که به دغدغه داخلی آمریکا تبدیل شد

بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، ترامپ که در ماه‌های نخست جنگ تصور می‌کرد با اعمال فشار نظامی می‌تواند ایران را وادار به پذیرش خواسته‌های واشنگتن کند، اکنون با واقعیتی متفاوت روبه‌رو شده است. طولانی شدن جنگ، افزایش هزینه‌های نظامی، کشته شدن نظامیان آمریکایی و نگرانی از پیامدهای اقتصادی، فضای سیاسی آمریکا را تحت تأثیر قرار داده و حتی برخی نزدیکان رئیس‌جمهور آمریکا نسبت به تبعات این روند برای انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره هشدار داده‌اند.

نکته مهم‌تر آن است که برخلاف انتظار کاخ سفید، جنگ نه تنها به تضعیف موقعیت ایران منجر نشده، بلکه فشارهای داخلی بر دولت آمریکا را افزایش داده است. افزایش قیمت سوخت، نگرانی از تورم، فشار بر بودجه فدرال و اختلاف‌نظر میان جمهوری‌خواهان، اکنون به بخشی از معادلات جنگ تبدیل شده است. گزارش بلومبرگ نیز از دشواری دولت ترامپ در تأمین منابع مالی ادامه عملیات نظامی سخن می‌گوید؛ موضوعی که نشان می‌دهد حتی در داخل آمریکا نیز اجماع لازم برای ادامه این مسیر وجود ندارد.

تنگه هرمز؛ گره اصلی معادله واشنگتن

روزنامه لبنانی الاخبار از زاویه‌ای دیگر به این بحران پرداخته و معتقد است آمریکا عملاً از اهداف اولیه خود عقب‌نشینی کرده است. اگر در ابتدای بحران سخن از تغییر موازنه قدرت، فشار حداکثری و حتی تغییر ساختار سیاسی ایران مطرح می‌شد، اکنون بخش مهمی از تلاش‌های واشنگتن بر بازگرداندن شرایط تنگه هرمز به وضعیت پیش از جنگ متمرکز شده است؛ تغییری که از نگاه این روزنامه، نشانه‌ای از کاهش سطح مطالبات و اعتراف ضمنی به ناکامی راهبرد اولیه آمریکا محسوب می‌شود.

تنگه هرمز در این میان به مهم‌ترین گره راهبردی تبدیل شده است. آمریکا به خوبی می‌داند که هرگونه اختلال در این آبراه، تنها یک مسئله منطقه‌ای نیست، بلکه مستقیماً بر بازار جهانی انرژی، قیمت نفت، هزینه حمل‌ونقل دریایی و اقتصاد کشورهای مصرف‌کننده اثر می‌گذارد. به همین دلیل، واشنگتن تلاش کرده با ابزارهای سیاسی و حتی پیشنهادهایی مانند اعمال عوارض بر کشتی‌ها، شرایط را مدیریت کند؛ اما این اقدامات نه حمایت بین‌المللی قابل توجهی به همراه داشته و نه توانسته معادلات میدانی را تغییر دهد.

دو راهی سخت کاخ سفید

همزمان گزارش‌هایی درباره افزایش فشار آمریکا بر اقلیم کردستان عراق برای همراهی با سیاست‌های واشنگتن نیز منتشر شده است. بر اساس این گزارش‌ها، کاخ سفید تلاش کرده دامنه فشار بر ایران را از جبهه‌های مختلف گسترش دهد، اما هشدارهای متقابل تهران و نگرانی از گسترش دامنه درگیری، موجب شده بسیاری از بازیگران منطقه‌ای از ورود مستقیم به این بحران پرهیز کنند. این مسئله نیز نشان می‌دهد آمریکا در ایجاد یک ائتلاف منطقه‌ای فراگیر با محدودیت‌های جدی مواجه است.

از منظر تحلیلی، مهم‌ترین ویژگی شرایط کنونی، فرسایشی شدن بحران است. در چنین وضعیتی، هر روز ادامه جنگ هزینه‌های بیشتری بر دوش آمریکا می‌گذارد؛ از کاهش محبوبیت رئیس‌جمهور گرفته تا افزایش فشارهای اقتصادی و اختلافات سیاسی داخلی. در مقابل، هرگونه عقب‌نشینی نیز می‌تواند به معنای پذیرش شکست راهبردی تلقی شود؛ مسئله‌ای که برای دولت ترامپ، به‌ویژه در آستانه رقابت‌های انتخاباتی، هزینه سیاسی سنگینی خواهد داشت.

به همین دلیل بسیاری از ناظران معتقدند کاخ سفید اکنون میان دو گزینه دشوار گرفتار شده است؛ ادامه جنگی پرهزینه بدون تضمین پیروزی یا حرکت به سمت توافقی که مستلزم پذیرش بخشی از واقعیت‌های میدانی و منطقه‌ای است. آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری آشکار شده، این است که بحران ایران دیگر صرفاً یک پرونده نظامی نیست، بلکه به آزمونی برای توان مدیریت سیاسی، اقتصادی و راهبردی دولت آمریکا تبدیل شده است؛ آزمونی که نتایج آن می‌تواند فراتر از میدان نبرد، آینده سیاست داخلی واشنگتن و موازنه قدرت در منطقه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.