شعر فارسی در کرانه‌های دور: فردوسی، خیام، مولوی، حافظ و تاثیر جهانی‌شان

درباره‌ کتاب شعر فارسی در کرانه‌های دور

در ادبیات فارسی شاعران بیشماری وجود دارند که از میان آن‌ها فردوسی، خیام، مولوی و حافظ مشهورترین کسانی هستند که آوازه‌ آن‌ها از مرزهای ایران فراتر رفته و توجه سایر ملت‌ها را نیز به خود جلب کرده است.

در دهه‌ی ۱۹۹۰، مولوی یکی از پرفروش‌ترین شاعران در آمریکا شناخته شده، حافظ مورد توجه شاعر بزرگ آلمانی، گوته قرار گرفته، رد پای خیام در اشعار مارک تواین و تی اس الیوت دیده می‌شود و بسیاری از شاعران چون سعدی، جامی و نظامی، فارغ از تقابل‌های میان شرق و غرب، مورد توجه شاعران و نویسندگان اروپایی قرار گرفته‌اند و اشعار آن‌ها به زبان‌های آلمانی، انگلیسی و… ترجمه شده است.

جمیع این اثرگذاری‌ها سبب شده تا مصطفی حسینی، که عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینای همدان است، در کتاب شعر فارسی در کرانه‌های دور مجموعه‌ای از مقالات و جستارهایی را گردآوری و ترجمه کند که به ادبیات کلاسیک فارسی و حضور و نفوذ آن در کشورهای غیرفارسی‌زبان پرداخته‌اند. در این کتاب مقالات گروهی از نویسندگان ایرانی چون مسعود فرزان و شرق‌شناسانی چون فرانکلین لوئیس (Frankin D. Lewis)، مولوی‌پژوه آمریکایی، آنه ماری شیمل (Annemarie Schimmel)، شرق‌شناس آلمانی و لئونارد لویسون (Leonard Lewisohn) آمده است.

فردوسی، خیام، مولوی و حافظ فراتر از مرزهای زبان فارسی

مصطفی حسینی در کتاب شعر فارسی در کرانه‌های دور بر چهار شاعر مهم ایرانی و فارسی‌زبان، یعنی فردوسی، خیام، مولوی و حافظ تمرکز کرده است. او کتاب حاضر را در چهار بخش اصلی تدوین کرده و هر قسمت را به یکی از این چهار شاعر اختصاص داده است.

در بخش شاهنامه، بر شهرت شاهنامه در سرزمین‌های ترک‌زبان تمرکز شده و درباره‌ اقتباس‌ها و ترجمه‌های شاهنامه‌ فردوسی به ترکی اطلاعات مهمی در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد. در بخش خیام، جستارهایی وجود دارد که از تأثیر و محبوبیت خیام در آمریکا، انگلستان و ایتالیا می‌گوید. در قسمتی دیگر از کتاب شعر فارسی در کرانه‌های دور، مقالاتی از نفوذ مولوی و محبوبیت وی در آمریکا آمده و در قسمت آخر، حافظ مورد توجه قرار گرفته و مقالاتی درباره‌ تأثیر حافظ بر گوته و نفوذ شعر حافظ در آلمان ترجمه و نقل شده است.

با مطالعه کتاب شعر فارسی در کرانه‌های دور اطلاعات وسیعی درباره‌ ترجمه‌ اشعار فردوسی، مولوی، خیام و حافظ به دیگر زبان‌های دنیا کسب خواهید کرد و با اقتباس‌ها و تأثیرپذیری‌های شاعران و نویسندگان غیرفارسی‌زبان از این چهار شاعر آشنا خواهید شد. مقالات و جستارهای این کتاب پیش از این در مجلات معتبر ایرانی چون بخارا منتشر شده‌اند. انتشارات مروارید با چاپ این مقالات در مجموعه‌ای منسجم توانسته منبعی جامع از مقالاتی را فراهم کند که به تأثیر شعر فارسی در فراسوی مرزها اختصاص دارد.

کتاب شعر فارسی در کرانه‌های دور برای شما مناسب است اگر

• دانشجو، استاد یا پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی، به‌ویژه شعر فارسی هستید.
• به زبان و ادبیات فارسی علاقه‌مندید و دوست دارید درباره‌ تأثیر و نفوذ شعر فارسی در میان سرزمین‌های غیرفارسی زبان بیشتر بدانید.
• دوست دارید با نگاه شاعران و نویسندگان اروپایی و آمریکایی به شعر فارسی آشنا شوید.

در بخشی از کتاب می‌خوانیم

شاهنامه، حماسۀ سترگ و هوش‌ربای او، به واقع شاه نامه‌های ادب دیرینه‌روز پارسی است. اثری که از مفاخر و مآثر ادبی و ملی ما پارسیان است. اغراق نیست اگر بگویم که کمتر ملتی نظیر آن را دارد. شاهنامه از زمان سرایش‌اش به بعد، هماره زینت‌بخش زبان، فرهنگ، و هویت پارسی؛ و در فراز و فرود سالیان حافظ و حامی آن بوده است. شاهنامه زبانی سخت استوار، پخته، ساده، و رسا دارد. حکیم توس به مدد طبع چون آب روان خود اشعار مستحکم و تندرستی آفریده که از رهگذر آن‌ها روزگار کهن ایرانیان دگرباره نو شده است. از بیداربختی ما فارسی‌زبانان باد خزان را بر ورق شاهنامه دست تطاول نیست و گردش زمان عیش ربیعش را به طیش خریف مبدل نکرده است.

اگر از اشارات گذرای سیاحان انگلیسی در سفرنامه‌هایشان به فردوسی و شاهنامه بگذریم، سر ویلیام جونز (۱۷۴۶-۱۷۹۴) را باید نخستین کسی دانست که در اواخر قرن هجده (۱۷۷۰-۱۷۷۲) شاهنامه را به انگلیسی‌زبان‌ها معرفی و بخش‌های مختصری از آن را ترجمه کرد. از آن پس شاهنامه به اَشکال مختلف در دنیای انگلیسی زبان، حضوری نسبتاً مستمر داشته است. گاه تمام یا بخش‌هایی از آن را ترجمه کرده‌اند، گاه از آن برای اهداف متفاوت و رده‌های سنی مختلف اقتباس کرده‌اند. گاه ترجمه‌ها به نظم بوده گاه به نثر، و بعضاً آمیزه‌ای از هردو. افزون بر این‌ها، گاه ترجمه‌ها در قالب شعر عروضی بوده، گاه در قالب شعر سپید و آزاد.

نویسنده: فرانکلین لوئیس، آنه ماری شیمل، لئونارد لویسون، گروه نویسندگان

مترجم: مصطفی حسینی

انتشارات مروارید