ورود به بازار عمان؛ دروازه ای راهبردی اما پُر چالش

پرهام رضایی، رئیس اتاق بازرگانی البرز، در همایش «عمان؛ دروازه استراتژیک سرمایه‌گذاری و صادرات» با اشاره به شکاف عمیق میان ظرفیت‌های تولیدی و عملکرد صادراتی کشور تصریح می‌کند: با وجود هم‌جواری ایران با بازاری بیش از ۵۰۰ میلیون نفر، صادرات غیرنفتی کشور در بهترین حالت به حدود ۲۰ میلیارد دلار رسیده که فاصله معناداری با ظرفیت واقعی اقتصاد ایران دارد.

عمان؛ فرصت کم‌ریسک، اما نه بدون مطالعه

در عین حال، تجربه‌های پیشین نشان می‌دهد که نگاه خوش‌بینانه و بدون شناخت، می‌تواند همین فرصت را به تهدید تبدیل کند. رضایی با اشاره به نتایج بررسی‌های میدانی هیأت اقتصادی البرز در عمان هشدار می‌دهد: حدود ۹۸ درصد سرمایه‌گذاری‌های ایرانیان در عمان به دلیل نبود مطالعات اولیه و شناخت ناکافی از بازار، ناموفق بوده‌اند. این واقعیت، ضرورت حرکت پژوهش‌محور و استفاده از مسیرهای صحیح حقوقی، تجاری و لجستیکی را برای فعالان اقتصادی البرز دوچندان می‌کند.

صنایع غذایی؛ مزیت رقابتی البرز در مسیر عمان

یکی از محورهای اصلی این همایش، نقش صنایع غذایی به‌عنوان پیشران صادراتی استان بود. رشید عزیزپور، رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق بازرگانی ایران، با تأکید بر وابستگی بالای عمان به واردات مواد غذایی می‌گوید: ظرفیت اسمی صنایع غذایی کشور بیش از ۱۰۰ میلیون تن است، در حالی که بیش از ۶۰ میلیون تن آن بلااستفاده مانده و می‌تواند با محوریت عمان وارد چرخه صادرات شود.

به گفته او، ایجاد خطوط تولید یا بسته‌بندی در عمان می‌تواند ضمن کاهش موانع تعرفه‌ای، مسیر دسترسی محصولات البرز به بازار کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با تعرفه صفر را هموار کند.

البرز؛ پیوند صنعت، لجستیک و صادرات

از نگاه مدیریت استان، مزیت‌های جغرافیایی و زیرساختی البرز، مکمل این راهبرد صادراتی است. مجتبی عبداللهی، استاندار البرز، با تأکید بر نقش بخش خصوصی در شرایط تحریمی می‌گوید: فعالان اقتصادی در سخت‌ترین شرایط، بار اصلی تولید و اشتغال کشور را بر دوش کشیده‌اند و توسعه صادرات بدون اتکا به توان بخش خصوصی ممکن نیست.

معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری البرز نیز با اشاره به موقعیت استان در کریدور لجستیکی کشور، نزدیکی به پایتخت و وجود بیش از ۴۱۰۰ واحد صنعتی فعال، عمان را «دروازه‌ای مطمئن برای ورود محصولات البرز به بازارهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای» توصیف می‌کند.

دیپلماسی اقتصادی و نگاه واقع‌بینانه

مرتضی رحیمی‌زارچی، سفیر اسبق جمهوری اسلامی ایران در عمان، در این همایش بر ضرورت نگاه واقع‌بینانه و هماهنگی دولت و بخش خصوصی تأکید کرد و گفت: موفقیت در بازار عمان تنها با شناخت دقیق قوانین، محدودیت‌ها و استفاده از مشاوره‌های حقوقی و تخصصی امکان‌پذیر است؛ ورود هیجانی، پرهزینه خواهد بود.

فرصت‌ها و تهدیدهای عمان برای صادرات البرز

بازار عمان برای استان البرز هم فرصت‌های قابل توجهی دارد و هم مجموعه‌ای از تهدیدها و ریسک‌ها که باید پیش از ورود به آن مدیریت شود.

فرصت‌ها:

• مسیر صادرات کم‌ریسک و پایدار: عمان با ثبات سیاسی و روابط مثبت با ایران، سکویی مطمئن برای صادرات محصولات البرز به کشورهای حوزه خلیج فارس و بازارهای شمال آفریقا است.
• مزیت لجستیکی و زیرساختی: بنادر پیشرفته، خطوط دریایی و منطقه ویژه اقتصادی عمان، امکان حمل و نقل سریع، ارزان و مطمئن را فراهم می‌کند.
• دسترسی به بازارهای GCC با تعرفه صفر: با ایجاد خطوط تولید، بسته‌بندی یا فعالیت مشترک در عمان، البرز می‌تواند محصولات خود را با کاهش هزینه تعرفه به این بازارها صادر کند.
• پیشران صنایع غذایی: وابستگی عمان به واردات مواد غذایی و ظرفیت بلااستفاده بیش از ۶۰ میلیون تن صنایع غذایی ایران، فرصتی مهم برای صادرات محصولات استان به این کشور و بازارهای مرتبط است.

تهدیدها و ریسک‌ها:

• فقدان شناخت دقیق بازار: رقابت بالا، شبکه‌های توزیع محلی و پیچیدگی مقررات، بدون مشاوره تخصصی، می‌تواند سرمایه‌گذاری و صادرات را با شکست مواجه کند.
• هزینه‌های نسبی بالای ورود و فعالیت: ثبت شرکت، انبار، نیروی انسانی و استانداردسازی محصولات، به ویژه برای شرکت‌های کوچک و متوسط البرز، فشار مالی ایجاد می‌کند.
• تغییرات ناگهانی سیاست‌های داخلی: ناپایداری سیاست‌های ارزی، ممنوعیت‌ها یا عوارض صادراتی، برنامه‌ریزی بلندمدت را دشوار کرده و بازارهای تثبیت‌شده را در معرض خطر قرار می‌دهد.
• رقابت بین‌المللی شدید: حضور برندهای غذایی و صنعتی بیش از ۷۰ کشور جهان، الزام رعایت کیفیت، بسته‌بندی، قیمت و تعهدات تجاری را دوچندان می‌کند.

آنچه از مجموع اظهارات و تحلیل‌ها برمی‌آید، این است که عمان برای البرز یک فرصت آماده اما مشروط است؛ مشروط به تحقیق، برنامه‌ریزی، انتخاب درست حوزه‌ها و پرهیز از تکرار خطاهای گذشته. اگر این مسیر با اتصال واقعی زیرساخت‌های البرز، ظرفیت صنایع غذایی و دیپلماسی اقتصادی دنبال شود، عمان می‌تواند به سکوی صادراتی استان به بازارهای آفریقا و خلیج فارس تبدیل شود؛ در غیر این صورت، این فرصت نیز به فهرست تجربه‌های از دست‌رفته افزوده خواهد شد.