بودجه ۱۴۰۵ در مجلس؛ بحران آب و معیشت در اولویت

اما مهم‌ترین نکته جلسه دیروز، سخنان رئیس جمهور در خصوص بحران آب کشور بود. مسعود پزشکیان با اشاره به گزارش‌های تخصصی تهیه شده توسط نزدیک به ۸۰ عضو هیئت علمی دانشگاه‌ها، وضعیت آب کشور را بحرانی خواند و تأکید کرد که تمامی استان‌ها با مشکلات جدی در این حوزه مواجه هستند. وی هشدار داد که بحران آب نه تنها یک مشکل زیست‌محیطی، بلکه مسأله‌ای حیاتی و پیچیده اقتصادی و اجتماعی است که بدون برنامه‌ریزی علمی و مدیریت کارشناسی، حل آن تقریباً غیرممکن خواهد بود.

پزشکیان با اشاره به اختلافات میان استان‌ها بر سر منابع آبی، مانند اصفهان و چهارمحال و بختیاری یا خوزستان و یزد، تأکید کرد که مدیریت آب نیازمند همگرایی ملی، اعتماد به نخبگان و اجرای راهکارهای عملیاتی در استان‌ها است. دولت با تشکیل تیم‌های تخصصی دانشگاهی در ۱۲ منطقه آبریز کشور، درصدد تدوین نقشه راه علمی برای هر منطقه و اجرای آن است. رئیس جمهور همچنین بر این نکته تأکید کرد که حل مشکلات آب با سیاست‌بازی و جدال میان استان‌ها ممکن نیست و نیازمند کار جمعی و اعتماد به دانش کارشناسان است.

پس از سخنان رئیس‌جمهور درباره بحران آب، نمایندگان مجلس نیز بر بحران مدیریت آب به جای کمبود آب تأکید کردند و آن را به چالش اول کشور تبدیل‌شده دانستند. در جلسه علنی روز سه‌شنبه، گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس و دانشگاه تهران در خصوص حکمرانی آب و تعدیل مصرف بخش کشاورزی بررسی شد. نمایندگان بر ضرورت تدوین راهبردهای شفاف و عملیاتی برای هر حوضه آبریز، مشارکت ذی‌نفعان و استفاده از راهکارهای علمی و محلی تأکید کردند.

نمایندگان هشدار دادند که مصرف آب در بخش کشاورزی ناشی از ضعف‌های ساختاری و ناکارآمدی مدیریتی است و حتی در شرایط بارندگی، منابع آب به دلیل نبود سازوکارهای صحیح به هدر می‌رود. بر لزوم اجرای آبخیزداری، آبخوانداری و روش‌های نوین آبیاری تأکید شد و انتقاد شد که مسئولیت‌ها و اختیارات وزارت نیرو با وظایف عملیاتی متناسب نیست و چرخه معیوب حکمرانی آب همچنان ادامه دارد.

همچنین نمایندگان نسبت به عدم اجرای کامل قوانین و مصوبات گذشته مانند توسعه شبکه‌های آبیاری و آبیاری قطره‌ای، تخصیص اعتبارات و اولویت‌بندی امنیت غذایی هشدار دادند و خواستار همگرایی میان دولت، مجلس و نخبگان محلی برای مقابله با بحران آب شدند. در نهایت، نمایندگان بر این نکته تأکید کردند که بدون اصلاح ساختار حکمرانی و مدیریت علمی منابع آب در حوضه‌های آبریز، بحران فعلی تشدید خواهد شد و حل آن نیازمند اقدامات فوری و عملیاتی است.

اختصاص ۲.۵ میلیارد دلار برای ارائه کالابرگ

در کنار مسائل آب، روز سه‌شنبه مجلس به عنوان روز نظارتی، جلسه‌ای غیرعلنی با حضور رئیس کل بانک مرکزی، رئیس سازمان برنامه و بودجه و وزرای اقتصادی و کشاورزی برگزار کرد. در این جلسه، وضعیت معیشت مردم و چالش‌های اقتصادی به صورت مفصل بررسی شد. ۵ محور اصلی مورد بحث عبارت بودند از:

دولت برای اجرای طرح کالابرگ به شیوه جدید در سه ماهه پایانی سال، ۲.۵ میلیارد دلار منابع اختصاص داده و تضمین کرده است که زیرساخت‌های لازم برای اجرای کامل این طرح فراهم شده است. در زمینه تأمین نهاده‌ها و کالاهای اساسی، مشکلات تخصیص ارز ترجیحی مورد بررسی قرار گرفت و مشخص شد که این ارز به دلیل ناکارآمدی، نتوانسته جلوی گرانی کالاها را بگیرد؛ بنابراین مسیر پرداخت ارز به انتهای زنجیره یعنی مردم اصلاح خواهد شد. علاوه بر این، سیاست‌های کنترل بازار ارز و کالاها و شفاف‌سازی تراستی‌ها مورد بحث قرار گرفت تا از فساد و سوداگری جلوگیری شود. حمایت از تولید داخلی نیز در دستور کار قرار گرفت و اصلاح ترازنامه بانک‌ها به منظور تقویت تولید، افزایش سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی در نظر گرفته شد. در نهایت، بر لزوم تعامل همدلانه و نزدیک دولت و مجلس تأکید شد تا با رعایت حدود قانونی و بهره‌گیری از ظرفیت کمیسیون‌ها، مشکلات مردم به شکل عملیاتی و موثر حل شود.

در این جلسه، اعضای دولت و نمایندگان مجلس بر تشکیل کمیته پنج نفره مشترک برای پیگیری مصوبات اقتصادی و اجرای اقدامات عملی تأکید کردند. رئیس مجلس، محمدباقر قالیباف، و نایب رئیس، حاجی‌بابایی، با تأکید بر حمایت مجلس از دولت، بر ضرورت ورود تیم اقتصادی دولت به فاز عملیاتی و تضمین اجرای سیاست‌ها برای بهبود معیشت مردم تأکید کردند.
حضور رئیس جمهور در مجلس و تأکید بر مدیریت علمی بحران آب، همراه با جلسات همدلانه و تخصصی دولت و مجلس درباره مسائل اقتصادی، نشان می‌دهد که گام‌هایی جدی برای تعامل نهادی، کارشناسی و عملیاتی برداشته شده است. موفقیت این رویکرد، مستلزم استمرار همکاری، اعتماد به نخبگان و اجرای سیاست‌ها در سطوح عملیاتی است. تجربه بحران‌های گذشته نشان داده است که صرف بحث و نقد بدون اقدام عملی، مشکلات ملی را تشدید می‌کند؛ به همین دلیل، مسیر پیش‌رو نیازمند همدلی و اقدام مشترک دولت و مجلس است تا بتوان از بحران‌های اقتصادی و منابع حیاتی کشور عبور کرد.