بازار برنج؛ از شایعات تا سیاست‌های ارزی

با وجود برداشت حدود ۱.۸ میلیون تن برنج از شالیزارهای داخلی، هنوز کسری حدود یک میلیون تن در بازار وجود دارد که فشار مضاعفی بر قیمت‌ها ایجاد کرده و نیاز به واردات را به‌شدت افزایش داده است. این کسری، همراه با انتشار شایعات و تصاویر نادرست از فساد برنج‌های وارداتی، موجب شد نگرانی مصرف‌کنندگان افزایش یافته و رفتار تقاضا تحت تأثیر روانی قرار گیرد؛ به‌عبارت دیگر، بازار با روند افزایشی قیمت ناشی از هم کمبود واقعی و هم التهاب روانی ناشی از شایعات مواجه شده است.

حذف ارز ترجیحی و انتقال معاملات به تالار دوم مرکز مبادله، به همراه محدودیت ظرفیت شناورها برای واردات از مسیرهای مرزی، روند تأمین برنج را پیچیده و پرهزینه کرده است.

شایعات فضای مجازی درباره برنج

در روزهای اخیر، انتشار ویدئوها و تصاویر از برنج‌های وارداتی کپک زده در بندر شهید رجایی و شایعه ریختن آنها به دریا، جنجال زیادی در فضای مجازی ایجاد کرد. این موضوع حتی به صحن مجلس نیز کشیده شد و برخی نمایندگان به آن واکنش نشان دادند. با این حال، دبیر انجمن تولیدکنندگان و تامین‌کنندگان برنج ایران، مسیح کشاورز، این شایعات را به‌طور کامل تکذیب کرده و تأکید کرد که این تصاویر مربوط به سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ بوده و ارتباطی به وضعیت فعلی ندارد.

طبق گفته کشاورز، در حال حاضر حدود ۱۰۰ هزار تن برنج به ارزش ۱۵۰ میلیون دلار در بنادر کشور موجود است و بارندگی‌های اخیر هیچ آسیبی به این محموله‌ها وارد نکرده است. همچنین برنج‌های موجود در زاهدان و سیستان و بلوچستان مشکلی از نظر بارندگی ندارند و تنها موضوع باقی‌مانده، نهایی شدن تأمین ارز برای واردات است.

وی با اشاره به واردات حدود یک میلیون تن برنج طی امسال توسط بخش خصوصی به ارزش حداقل یک میلیارد دلار، هشدار داد که عدم تسویه بدهی ارزی دولت می‌تواند مانع تحویل کالاهای بعدی شود. بر اساس پیش‌بینی‌ها، تا پایان سال حداقل ۵۰۰ هزار تن برنج دیگر باید وارد کشور شود تا کسری بازار پوشش داده شود.

از سوی دیگر، حذف ارز ترجیحی و انتقال معاملات به تالار دوم مرکز مبادله، موجب کاهش انگیزه دارندگان ارز برای فروش شده و این مسئله می‌تواند بر روند واردات برنج تأثیرگذار باشد. همچنین محدودیت‌های واردات از مسیر استان‌های مرزی به دلیل ظرفیت محدود شناورها، عملاً مانع ورود حجم انبوه برنج به کشور می‌شود.

وضعیت قیمت برنج و نظارت تعزیرات

سخنگوی سازمان تعزیرات حکومتی، سید یاسر رایگانی، از رسیدگی به ۸۸ هزار و ۵۷۹ پرونده کالاهای اساسی از ابتدای سال تاکنون خبر داد. بیشترین تخلفات ثبت‌شده مربوط به نان و برنج بوده است.

وی با اشاره به طرح نظارتی ویژه شب یلدا، گفت که از ۸۲۶ پرونده، حدود ۹۶ درصد مختومه و متخلفان به ۱۰۳ میلیارد ریال جریمه محکوم شدند. رایگانی تأکید کرد که افزایش قیمت کالاهایی که از شمول قیمت‌گذاری خارج شده‌اند، الزاماً گران‌فروشی محسوب نمی‌شود، اما با اعمال اختیارات استان‌های مرزی برای واردات، پیش‌بینی می‌شود قیمت برنج به محدوده ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار تومان کاهش یابد.

بازار برنج ایران در سال جاری با کسری حدود یک میلیون تن روبه‌روست که عمدتاً باید از طریق واردات جبران شود. شایعات اخیر در خصوص فساد برنج‌ها و ریختن آن در دریا، بیشتر باعث اختلال روانی در بازار و افزایش نگرانی مصرف‌کنندگان شد تا تأثیر واقعی بر موجودی کالا. در عین حال، مسائل ارزی و سیاست‌های وارداتی نقش تعیین‌کننده‌ای در تنظیم بازار دارند و اگر دولت بتواند بدهی‌های ارزی خود را تسویه کند و روند واردات را تسهیل نماید، هم موجودی کافی در بازار ایجاد خواهد شد و هم قیمت‌ها تعدیل می‌شوند.