دیپلماسی فعال، دفاع مستحکم

مذاکره منصفانه، نه دیکته شده
وزیر امور خارجه، سید عباس عراقچی، در این نشست بر ادامه سیاست دیپلماسی فعال و مذاکرات شرافتمندانه تأکید کرد و با صراحت اعلام کرد که ایران هیچ گفت‌وگویی را که با هدف تحمیل خواسته‌های یک‌جانبه و زیاده‌خواهانه باشد، نمی‌پذیرد. وی این مواضع را در راستای سیاست مقاومت در برابر سلطه‌طلبی و پایبندی به حقوق بین‌الملل دانست و گفت که همزمان ایران به دیپلماسی و گفت‌وگو با دیگر کشورها پایبند است و همواره تلاش می‌کند تا حل مسالمت‌آمیز اختلافات و مسائل بین‌المللی را دنبال کند.
عراقچی در توضیح شرایط کنونی برنامه هسته‌ای کشور، با اشاره به حملات اخیر به تأسیسات هسته‌ای، اعلام کرد که غنی‌سازی در حال حاضر متوقف شده است، زیرا برخی تأسیسات هدف حملات قرار گرفته‌اند و فعالیت‌های آنها آسیب دیده است. وی تأکید کرد که تمامی تأسیسات هسته‌ای ایران تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است و هیچ تأسیسات مخفی یا خارج از پادمان وجود ندارد.
وی افزود که حق ایران برای استفاده صلح‌آمیز از فناوری هسته‌ای از جمله غنی‌سازی، یک حق مسلم و غیرقابل انکار است و کشورش هیچ‌گاه از این حقوق چشم‌پوشی نخواهد کرد. عراقچی همچنین بر این نکته تأکید کرد که ایران آماده مذاکره منصفانه و شرافتمندانه است، اما هرگونه تلاش برای دیکته کردن شرایط یا تحمیل خواسته‌های حداکثری از سوی طرف مقابل، فرصت گفت‌وگو را از بین می‌برد و ایران چنین مذاکره‌ای را نمی‌پذیرد.
عراقچی در ادامه سخنان خود، سیاست ایران را در قالب مقاومت در برابر سلطه‌طلبی و همزمان پایبندی به دیپلماسی فعال شرح داد و یادآور شد که ایران نه تنها در مقابل زورگویی‌ها کوتاه نمی‌آید، بلکه همواره برای حفظ حقوق مردم و منافع ملی، راهکارهای دیپلماتیک و بین‌المللی را پیگیری می‌کند. وی با اشاره به تجربه اخیر ایران در مواجهه با اقدامات یک‌جانبه و تجاوزها، بر تداوم ابتکارات دیپلماتیک در عرصه‌های منطقه‌ای و جهانی تأکید کرد و گفت: «ما از هیچ تلاشی برای کاهش تنش‌ها و ایجاد صلح و امنیت در منطقه دریغ نخواهیم کرد، مشروط بر اینکه حقوق ایران حفظ شود.»

نقض قوانین بین‌الملل و ناکارآمدی شورای امنیت
رئیس سازمان انرژی اتمی، محمد اسلامی، حملات اخیر به تأسیسات هسته‌ای ایران را بی‌سابقه و نقض آشکار قوانین بین‌المللی توصیف کرد و تأکید کرد که این اقدام از جنبه‌های مختلف کم‌سابقه است، زیرا برای نخستین بار در تاریخ، تأسیسات هسته‌ای تحت نظارت کامل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هدف حمله قرار گرفته‌اند. اسلامی با مقایسه این حملات با گذشته، توضیح داد که در سایر کشورها مانند عراق، سوریه یا زاپروژیا، تأسیسات مورد حمله، تحت پادمان و نظارت آژانس نبودند، اما حمله به تأسیسات ایران نه تنها قوانین بین‌المللی را نقض کرده، بلکه خلأ و ضعف پاسخ‌دهی نهادهای بین‌المللی را نیز آشکار ساخته است.
وی در ادامه بر پایداری و استمرار پروژه‌های هسته‌ای ایران با همکاری روسیه تأکید کرد و گفت که تحریم‌ها تاثیری بر روند این همکاری‌ها نخواهند داشت و برنامه‌های هسته‌ای کشور همچنان طبق مقررات قانونی و چارچوب‌های بین‌المللی ادامه خواهد یافت.
اسلامی همچنین به نقش ناکارآمدی شورای امنیت و واکنش برخی کشورهای غربی اشاره کرد و افزود: «حملات اخیر نشان داد که جهان در برخورد با تجاوزات یک‌جانبه به تأسیسات هسته‌ای ایران، نتوانسته پاسخ مؤثر و قانونی ارائه دهد و سکوت یا رفتار دوگانه این کشورها، مشروعیت حقوق بین‌الملل را زیر سؤال برده است». وی با انتقاد از این رفتارها، تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران مسیر شفاف و قانونی خود را دنبال می‌کند و در چارچوب پادمان‌های آژانس به فعالیت‌های هسته‌ای ادامه خواهد داد.
در ادامه، کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، گفت که بازرسان آژانس تنها توانسته‌اند از تأسیسات بمباران‌نشده بازدید کنند و دسترسی به تأسیسات آسیب‌دیده، به دلایل امنیتی و خطرات موجود، امکان‌پذیر نبوده است. وی این حملات را تهدید صلح و امنیت بین‌المللی و نظام عدم اشاعه هسته‌ای خواند و تأکید کرد که غربی‌ها با هدف ارزیابی میزان آسیب، به دنبال بازدید از تأسیسات آسیب‌دیده هستند، نه همکاری واقعی.
همچنین سخنگوی وزارت امور خارجه، اسماعیل بقائی، این اقدامات را خیانت آشکار به دیپلماسی توصیف کرد و افزود: «حمله به کشوری در حین مذاکره، بی‌اعتمادی جهانی به دیپلماسی را افزایش می‌دهد و نمونه مشابه آن را در تهدیدات آمریکا علیه دیگر کشورها شاهد هستیم». وی هشدار داد که ادامه روند فعلی می‌تواند جهان را به دوران قبل از پیمان بریان–کلوگ بازگرداند، زمانی که جنگ و اشغالگری مشروع محسوب می‌شد.
به طور کلی، مواضع مقامات ایران نشان می‌دهد که تهران تلاش می‌کند ضمن حفظ حق قانونی خود در زمینه انرژی هسته‌ای و دفاع از تأسیسات ملی، سیاست دیپلماسی فعال و مبتنی بر حقوق بین‌الملل را ادامه دهد و همزمان نسبت به سوءاستفاده کشورهای غربی از ابزارهای بین‌المللی هشدار دهد. این اقدامات دیپلماتیک، شامل رایزنی با آژانس، روسیه، چین و کشورهای منطقه‌ای، نمایانگر تلاش ایران برای ایجاد توازن در فضای پرتنش بین‌المللی و جلوگیری از سلطه یک‌جانبه است.