خودشناسی

درباره‌ کتاب خودشناسی
سقراط تمام دستورهای فلسفی را در قالب یک دستور خلاصه کرد: «خودت را بشناس». می‌توان گفت که این عبارت، هسته‌ی اصلی کتاب خودشناسی (Self-Knowledge) نوشته‌ی آلن دوباتن (Alain de Botton) را تشکیل می‌دهد. خودشناسی نه‌تنها هویتمان را به ما می‌شناساند، بلکه مشخص می‌کند که چگونه تصمیم می‌گیریم، کار می‌کنیم یا عاشق می‌شویم. جامعه مملو از افراد یا سازمان‌هایی است که ما را به مکان‌های ناشناخته هدایت می‌کنند؛ اما تعداد بسیار کمی از آن‌ها هستند که به ما کمک می‌کنند در مسیرهای فرعی و ناشناخته‌ی ذهنمان سفر کنیم. این مسئله ما را به سوی عمیق‌ترین و دست‌نیافتنی‌ترین وجوهمان هدایت می‌برد و ما را به ابزارهایی مسلح می‌کند که برای درک کامل شخصیت خود به آن‌ها نیاز داریم. در نتیجه ما با حسی شفاف و روشن می‌فهمیم که چه کسی هستیم، هنگامی که تصمیم می‌گیریم به چه چیزی توجه کنیم و چگونه باید پتانسیل واقعی خود را به‌کار بگیریم.
آلن دوباتن در آغاز کتاب خودشناسی، به گرایش ذاتی انسان به احساس بی‌کفایتی و تأثیر عمیق این آگاهی بر روان ما می‌پردازد. او بر ناراحتی ناشی از شناخت عیوب و کاستی‌های ما دست می‌گذارد و استدلال می‌کند که خودآگاهی واقعی با پذیرش محدودیت‌هایمان آغاز می‌شود. به عبارت دیگر، او اذعان می‌کند که با پذیرش آسیب‌پذیری‌هایمان، حس واقعی‌تری را نسبت به خود پرورش خواهیم داد؛ ضمن آنکه ارتباط عمیق‌تری با دیگران برقرار خواهیم کرد. نکته‌ی دیگری که آلن دوباتن بر آن تأکید می‌کند، اهمیت شفقت بر خویشتن است؛ یعنی اتخاذ رویکری مهربان‌تر و ملایم‌تر نسبت به خود که سبب شود زخم‌های ناشی از احساس ناامنی در ما التیام یابد. خودشناسی سفری سرشار از مانع و چالش است. بااین‌حال رویارویی با ترس‌ها و نقص‌هایمان، ما را به مسیر درک و پذیرش خویشتن وارد می‌کند.
یکی از مفاهیم کلیدی که آلن دوباتن در کتاب خودشناسی مطرح می‌کند،‌ مفهوم عدم قطعیت و تأثیر عمیق آن بر رشد و شکوفایی فردی است. او استدلال می‌کند که عدم قطعیت، برخلاف باور عموم، یکی از جنبه‌های حیاتی تجربه‌ی انسانی است و پتانسیل‌هایی دارد که منجر به ظهور و بروز خلاقیت، انعطاف‌پذیری و سازگاری بیشتر با چالش‌های زندگی می‌شوند. آلن دوباتن در این فصل باور رایج در ارتباط با برابری اطمینان با امنیت را به چالش می‌کشد و پایبندی سخت به باورهای ثابت را مانع رشد و نوآوری فردی می‌داند.
آلن دوباتن در کتاب خودشناسی از دیالوگ‌‌های سقراطی و بینش‌های روان‌شناختی مدرن استفاده می‌کند و بر اهمیت قدرت دگرگون‌کننده‌ی تعمق فلسفی در کشف اسرار خود تأکید می‌کند. او در این ضمن استدلال می‌کند که ما از طریق به چالش کشیدن مفروضات خود و طرح سؤالات کاوشگرانه می‌توانیم به درک عمیق‌تری از خواسته‌ها، ترس‌ها و آرزوهای خود برسیم و این همان چیزی است که ما را از محدودیت‌هایمان فراتر می‌برد و کمک می‌کند تا خود و اطرافمان را گسترده‌تر و ظریف‌تر درک کنیم.
یکی دیگر از مفاهیمی که محور اصلی کتاب خودشناسی نوشته‌ی آلن دوباتن را تشکیل می‌دهد، مبحث پذیرش است. او بیان می‌کند که پذیرش، با عشق به خویشتن و شفقت به خود پیوند خورده است؛ چیزی که با کنار گذاشتن کنترل و کمال‌گرایی به دست می‌آید. در نتیجه‌ی چنین رویکردی به زندگی، افراد می‌توانند چالش‌ها و شکست‌های اجتناب‌ناپذیر زندگی را با انعطاف پشت سر بگذارند. ضمن آنکه به‌جای پشیمانی از گذشته و پیش‌بینی آینده، در لحظه زندگی کنند و معنای لحظات عادی زندگی را دریابند. از دیگر نتایج تقویت پذیرش که نویسنده‌ی این کتاب به آن اشاره می‌کند، تقویت صمیمیت است. وی اذعان می‌کند زمانی که نقص‌ها و آسیب‌های خود را می‌پذیریم، عمیق‌تر با دیگران ارتباط می‌گیریم و حس هم‌دلی ما با دیگران پرورش می‌یابد.
آلن دوباتن، این نویسنده‌ مشهور سوئیسی، در کتاب خودشناسی از تمرین‌، پرسش‌نامه و استراتژی‌های عملی استفاده می‌کند تا مخاطبان بتوانند هنر پذیرش را در زندگی روزمره‌ خود پرورش دهند. او ابزارهایی را،‌ از مدیتیشن ذهن‌آگاهی گرفته تا تمرین‌های قدردانی، معرفی می‌کند تا انعطاف‌پذیری را در مواجهه با عدم قطعیت‌های زندگی پرورش دهد.
کتاب خودشناسی نوشته‌ آلن دوباتن، کتابی کم‌حجم و پرمغز است که در قالب شش فصل تنظیم شده و در دسته‌ کتاب‌های روانشناسی، موفقیت و خودسازی قرار می‌گیرد.

نویسنده: آلن دوباتن
مترجم: محمدهادی حاجی بیگلو
انتشارات کتابسرای نیک