برگزاری سمینار آموزشی «آشنایی با جانوران شهرزی» در کرج

هدف اصلی این سمینار، ارتقای آگاهی عمومی و ترویج همزیستی ایمن و مسئولانه شهروندان با جانوران شهرزی، با تمرکز ویژه بر افزایش مهارت‌های رفتاری و شناخت رفتارشناسی گونه‌هایی مانند سگ‌ها اعلام شد.
محمود نادرخانی، کارشناس و فعال محیط زیست تک سخنران این نشست، به تشریح جایگاه و نقش سگ‌ها در زندگی انسان پرداخت و ویژگی‌های رفتاری این حیوان را بررسی کرد. وی راهکارهای صحیح واکنش و رفتار در مواجهه با سگ‌ها را برای جلوگیری از بروز حوادث احتمالی، به حاضران آموزش داد.
نادرخانی با عنوان اینکه سگ، این همزیست دیرینه انسان، امروزه به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات در فضاهای شهری تبدیل شده است، اظهار کرد: حضور این حیوان در شهرها و حاشیه‌های آن، در کنار مزایایش، گاهی به معضلی پیچیده بدل می‌شود که واکاوی جامعی از ابعاد مختلف این پدیده، از تاریخچه و رفتارشناسی تا راهکارهای مدیریتی است.
کارشناس محیط زیست گفت: تاریخچه‌ای از همزیستی دیرینه؛ ردپای سگ در ایران به ۳۸ میلیون سال پیش بازمی‌گردد. شواهد باستان‌شناسی، از جمله در محوطه‌هایی مانند تالاب‌ها و دره تمدنی طالقان تاجاده چالوس نیز از سگ‌ها استفاده می‌کرده‌اند که قدمتی بین ۳۵۰۰۰سال تا۶۸۰۰۰سال را به گواه باستان شناسان دارد. ایرانیان باستان، نظیر قوم «ساکاها»، از سگ برای شکار و نگهبانی بهره می‌بردند و نژادهای اصیلی مانند «سالکی» یادگار آن دوران هستند.

چالش امروز: معضل یا همزیست؟
وی افزود: امروزه در بسیاری از شهرها و به‌ویژه مناطق حاشیه‌ای، سگ‌ها به یک چالش بزرگ تبدیل شده‌اند. بر اساس آمار، ایران پس از هند و چین، با بیشترین موارد گزیدگی روبه‌روست. جمعیت سگ‌ها در کشور حدود ۴ میلیون و ۸۵۰ هزار قلاده (نسبت تقریبی ۱قلاده سگ به ازای هر ۴۰ تا۷۲ نفر) با نرخ رشد سالانه ۲۰٪ تخمین زده می‌شود که کنترل این جمعیت را بسیار دشوار می‌سازد.

کلید حل مسئله: درک رفتار سگ
نادرخانی تاکید کرد: برای مدیریت منطقی، ابتدا باید زبان و رفتار سگ را فهمید. رفتارشناسی سگ (Ethology) علمی است که به بررسی رفتار این حیوان در محیط طبیعی می‌پردازد. سه نیاز اساسی سگ‌ها که تأمین آن‌ها برای داشتن حیوانی متعادل ضروری است، عبارتند از:
تغذیه: تأمین غذای متعادل و سالم.
هیجان: نیاز به تحریک ذهنی و جلوگیری از کسالت.
ورزش: نیاز به فعالیت بدنی و تخلیه انرژی.
بسیاری از مشکلات رفتاری سگ‌های شهری،ریشه در عدم تأمین همین نیازها دارد.

اصول طلایی مواجهه ایمن با سگ
کارشناس محیط زیست تصریح کرد: در رویارویی با یک سگ، رعایت این نکات می‌تواند از بروز حادثه جلوگیری کند:
هرگز فرار نکنید؛ این عمل غریزه شکار سگ را تحریک می‌کند.
آرامش و اعتماد به نفس خود را حفظ کنید.
به چشمان سگ خیره نشوید؛ این رفتار به عنوان تهدید تفسیر می‌شود.
از حرکات ناگهانی و سریع بپرهیزید.

مالکیت، یک سبک زندگی پرمسئولیت
وی افزود: آوردن سگ به خانه، به معنای پذیرش یک «سبک زندگی» جدید و مسئولیت‌های سنگین مالی، زمانی و اجتماعی است. یک مالک مسئول:
هزینه‌های غذا، درمان و واکسیناسیون را می‌پذیرد.
روزانه حداقل ۱ تا ۲ ساعت برای ورزش، تربیت و تعامل با سگ وقت می‌گذارد.
سگ را به گونه‌ای تربیت می‌کند که برای دیگران ایجاد مزاحمت نکند.
هرگز سگ خود را، به‌ویژه در سنین بالا، رها نمی‌کند.

انگیزه‌های روان‌شناختی و یک رابطه متعادل
وی در ادامه خاطر نشان کرد: یکی از دلایل عمده گرایش به نگهداری سگ، دریافت «تأییدطلبی بی‌قید و شرط» از سوی این حیوان است. سگ‌ها بدون قضاوت، عشق خود را نثار نمی‌کنند تایید کننده و تایید شونده مطلق هستند. این ویژگی در جامعه پیچیده امروز می‌تواند بسیار جذاب باشد، اما باید مراقب بود این رابطه به قیمت کاهش عاطفه نسبت به اعضای خانواده تمام نشود.

از سنت‌های منسوخ تا کاربردهای مدرن
نادرخانی گفت: در گذشته، گاهی برای افزایش قابلیت مبارزه برای سگ‌ها، اقدام به قطع گوش و دم آن‌ها می‌کردند. این عمل، علاوه بر مشکلات سلامتی مانند مستعد کردن حیوان برای بیماری «میاز» و کاهش توانایی دور کردن حشرات، امروزه توسط فدراسیون بین‌المللی سگ‌ها (FCI) ممنوع شده است.
در مقابل،آموزش سگ‌های تخصصی برای امداد و نجات (مانند حادثه پلاسکو)، عملیات پلیس، کمک به معلولان و حتی حفاظت از محیط زیست (مانند یافتن قارچ ترافل در جنگل‌های هیرکانی) از ظرفیت‌های ارزشمند این حیوانات در جهان مدرن است.

جمع‌بندی و راهکارهای پیشِ رو
وی بیان کرد: برای تبدیل چالش به فرصت، حرکت در مسیرهای زیر ضروری است:
اولویت دادن قوانین مانند الزام به گذراندن دوره‌های فرمان‌پذیری برای سگ و صاحب آن.
حمایت از آموزش سگ‌های تخصصی برای بهره‌گیری از ظرفیت آن‌ها در خدمات‌رسانی.
مدیریت اخلاقی و علمی جمعیت سگ‌های شهری و بدون صاحب.
نادرخانی با اشاره به اینکه سگ، این همراه قدیم انسان، در شهرهای امروز می‌تواند هم چالش باشد و هم فرصت، تاکید کرد: آینده این همزیستی در گرو نگاهی عالمانه، مسئولانه و اخلاقی از سوی تمامی ذی‌نفعان، از شهروندان عادی تا مدیران شهری است. وی افزود: با مدیریت درست، می‌توانیم از چالش‌ها بکاهیم و از فرصت‌های بی‌نظیر همکاری با این موجودات هوشمند بهره ببریم.
جواد چپردار، رئیس کمیسیون محیط زیست شورای شهر کرج از دیگر سخنران این سمینار، گزارشی از برنامه‌ها و اقدامات شهرداری در زمینه مدیریت سگ‌های بی‌صاحب ارائه کرد. وی گفت: بر ضرورت رعایت اصول بهداشتی، فرهنگی، اجتماعی و دینی در نگهداری از سگ‌های خانگی تأکید نمود و خواستار «تدوین قانونی جامع» در این زمینه شد.
محسن کشاورز،رئیس جمعیت همیار کرج در پایان این نشست از شرکت کنندگان این سمینار آموزشی و همچنین از استقبال خوب شهروندان و علاقه‌مندان حاضر در جلسه که نشان از دغدغه فزاینده عمومی در مورد نحوه تعامل با حیوانات در فضاهای شهری می‌باشند تشکر و قدردانی نمودند.

نیراحمدی