پیام آشنا گزارش می دهد
از بنادر تا سفره مردم؛ زنجیره فرسوده تأمین نهادههای دامی
۱۰ آبان ۱۴۰۴اختصاصی پیام آشنا- در حالی که بازار نهادههای دامی طی هفتههای اخیر با التهاب و کمبود روبهرو بوده و صدای اعتراض دامداران و مرغداران به اوج رسیده است، رئیسجمهور دستور انتقال فوری نهادهها به واحدهای تولیدی را صادر کرد. اما کارشناسان میگویند بحران فعلی ریشهایتر از یک گره لجستیکی است؛ بدهی ۶ میلیارد دلاری دولت به تأمینکنندگان خارجی و کاهش بودجه ارزی، زنگ خطر جدیدی برای تولید گوشت، لبنیات و امنیت غذایی کشور به صدا درآورده است.
در پی افزایش نارضایتی دامداران و مرغداران از کمبود و گرانی نهادههای دامی، جلسهای با حضور معاونان وزارت جهاد کشاورزی و سازمان بازرسی کل کشور برگزار شد. در این نشست، نمایندگان قوه قضائیه با اشاره به گزارشهای متعدد از تخلف برخی واردکنندگان و ضعف نظارتی وزارت کشاورزی، خواستار معرفی متخلفان به مراجع قضایی شدند.
بر اساس گزارشهای رسمی، کمبود عرضه نهادههایی مانند ذرت، جو و کنجاله سویا موجب کاهش محسوس تولید گوشت و شیر در ماههای اخیر شده است.
وزیر جهاد کشاورزی در پاسخ به نمایندگان مجلس، انباشت بدهی دولت به تأمینکنندگان نهادههای دامی را ۶ میلیارد دلار اعلام کرد. وی گفت: «به دلیل تأخیر در گشایش اعتبارات ارزی و کاهش سهمیه ارزی بخش کشاورزی، بخشی از نهادهها در بنادر کشور انباشته شده و اعتبار واردکنندگان نزد طرفهای خارجی نیز کاهش یافته است.»
در همین حال، رئیس اتاق اصناف کشاورزی ایران نیز در نامهای به رئیسجمهور، نسبت به ادامه روند فعلی هشدار داد و پیشبینی کرد که «در صورت تداوم کمبود نهاده، حذف دامهای مولد و جهش مجدد قیمت گوشت در آذرماه محتمل خواهد بود».
واکنش دولت: آغاز انتقال نهادهها با دستور مستقیم رئیسجمهور
عصر روز گذشته، مشاور وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرد که با دستور رئیسجمهور و تزریق ۳۰۰ میلیون یورو ارز، حمل نهادههای دامی به واحدهای تولیدی آغاز شده است.
این تصمیم در حالی اتخاذ شده که دامداران از افزایش بیش از ۳۰ درصدی قیمت نهادهها طی دو ماه گذشته خبر میدهند. در بازار آزاد، هر کیلو جو به ۲۵ هزار تومان، ذرت به ۳۰ هزار تومان و کنجاله سویا به ۴۰ هزار تومان رسیده است.
تأثیر بر بازار پروتئین و لبنیات
به گفته فعالان صنفی، کمبود خوراک دام باعث شده تا بخشی از دامها برای تأمین علوفه سایر دامها به کشتارگاه فرستاده شوند. این روند نهتنها حجم تولید گوشت قرمز را تهدید میکند، بلکه در پی شیوع سویه جدید تب برفکی (SAT۱)، تولید شیر نیز کاهش یافته است.
در نتیجه، قیمت یک بطری شیر پاستوریزه کمچرب از ۲۸ هزار تومان ابتدای سال به ۳۷ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده — افزایشی بیش از ۳۴ درصد.
در بازار مرغ نیز قیمتها پرنوسان مانده است؛ نرخ مصوب ۱۳۷ هزار و ۵۰۰ تومانی تنها دو هفته دوام آورد و در هفته گذشته تا ۱۴۸ هزار تومان افزایش یافت. در همین حال، گوشت بوقلمون به بالای ۲۰۰ هزار تومان رسید.
صرفهجویی ارزی یا تهدید امنیت غذایی؟
کارشناسان اقتصادی ریشه بحران را در سیاست کاهش بودجه ارزی کالاهای اساسی میدانند. بر اساس گزارشهای مجلس، دولت برای سال ۱۴۰۴ تنها ۸ میلیارد دلار برای تأمین کالاهای اساسی در نظر گرفته، در حالی که سال گذشته این رقم ۱۱ میلیارد دلار بود.
به گفته هوشنگ هادیانپور، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس: «در سه سال متوالی، بودجه واردات کالاهای اساسی کاهش یافته و این سیاست به قیمت از بین رفتن حداقلهای معیشت مردم تمام شده است.»
پیشبینی کوتاهمدت: کاهش التهاب یا بحران جدید در زمستان؟
هرچند دستور رئیسجمهور میتواند موقتاً از تشدید بحران جلوگیری کند، اما کارشناسان هشدار میدهند در صورت عدم تأمین پایدار ارز و پرداخت بدهیهای معوق، بازار نهادهها بار دیگر در آذر و دیماه با کمبود روبهرو خواهد شد.
در آن صورت، احتمال جهش دوباره قیمت گوشت و لبنیات و افت تولید تا ۱۵ درصد در بخش دام سبک و سنگین وجود دارد.
بحران نهادههای دامی بیش از آنکه صرفاً مدیریتی یا اجرایی باشد، ریشه در ساختار تأمین ارز و اولویتبندی بودجهای دارد. اگرچه دستور اخیر رئیسجمهور در کوتاهمدت آرامش نسبی ایجاد میکند، اما در بلندمدت بدون اصلاح سیاستهای ارزی و بازنگری در تخصیص یارانهها، امنیت غذایی کشور در معرض تهدید باقی خواهد ماند.
خبرهای مرتبط
- گرانی تخممرغ سفره فقرا را هدف گرفت — ۱۴ آذر ۱۴۰۴
- ارز نهادههای دامی با تصمیم سران قوا تأمین شد — ۲۳ آبان ۱۴۰۴