سایه شوم سوء‌مدیریت و فساد بر معیشت مردم

افزایش قیمت کالاهای اساسی و فشار بر خانوارها
نمایندگان مجلس در جلسه بررسی معیشت خانوارهای کم‌درآمد بار دیگر نسبت به افزایش بی‌سابقه قیمت کالاهای اساسی هشدار دادند. قیمت مرغ با رشد حدود ۷۰ درصدی تا ۱۷۰ هزار تومان، لوبیا قرمز با افزایش ۱۱۸ درصدی و سایر کالاهای اساسی، فشار بر دهک‌های پایین درآمدی را به شدت تشدید کرده است.
حمیدرضا گودرزی، عضو کمیسیون عمران، با تأکید بر اینکه گوشت و مرغ از سفره بسیاری از خانوارهای ایرانی حذف شده است، این وضعیت را تهدیدی جدی برای امنیت غذایی کشور دانست و هشدار داد که ادامه این روند می‌تواند پیامدهای گسترده اجتماعی و سلامت عمومی داشته باشد.
سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان، نیز ضمن اشاره به ناترازی در تخصیص ارز، گفت: «نه تنها تحریم‌ها بلکه ترک فعل و سوء مدیریت برخی دستگاه‌ها، فشار معیشتی مردم را دوچندان کرده است.»
محمد باقری، عضو کمیسیون اقتصادی، بانک مرکزی را عامل اصلی ناترازی ارز و مشکلات تخصیص نهاده‌ها معرفی کرد و تأکید کرد که شفافیت در نحوه حذف یارانه‌ها و مصرف منابع حاصل از آن ضروری است.
جبار کوچکی‌نژاد، عضو کمیسیون برنامه و بودجه، فاصله مسئولان با واقعیت زندگی مردم را مشکل اصلی امروز کشور دانست و گفت: «بیش از نیمی از مردم با کمتر از ۱۰ میلیون تومان درآمد زندگی می‌کنند و قادر به تأمین نیازهای اساسی خود نیستند.»
سلمان ذاکر، عضو کمیسیون صنایع و معادن، نیز تأکید کرد که فلسفه تصویب کالابرگ الکترونیکی حمایت از دهک‌های ضعیف در شرایط تورم و گرانی شدید بود، اما اکنون با افزایش شدید قیمت‌ها، هدف اصلی آن محقق نشده است.
سخنان جمعی نمایندگان نشان می‌دهد که بحران قیمت کالاهای اساسی تنها ناشی از تورم یا تحریم‌ها نیست، بلکه حاصل ضعف در مدیریت، ناترازی ارزی و فساد در زنجیره توزیع نیز هست و راهکار آن نیازمند هماهنگی میان وزارتخانه‌ها، بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه است تا فشار معیشتی بر مردم کاهش یابد.

چالش‌های اجرای کالابرگ الکترونیکی
طرح کالابرگ الکترونیکی با هدف حمایت از دهک‌های پایین درآمدی و تضمین حداقل مصرف ۲۱۰۰ کالری روزانه برای خانوارها، با مشکلات متعددی مواجه است. یکی از اصلی‌ترین موانع، عدم شفافیت در آزمون وسع و حذف یارانه‌ها است؛ برخی خانوارها به دلیل نقص اطلاعات یا عدم ثبت صحیح، بدون اطلاع از دریافت یارانه حذف می‌شوند.
سامانه رفاه ایرانیان نیز در ثبت و اصلاح اطلاعات خانوارها با محدودیت‌هایی مواجه است، که باعث شده توانایی دولت در شناسایی نیازمندان واقعی کاهش یابد. این مشکلات نگرانی نمایندگان مجلس را برانگیخته و آنها خواستار تضمین اجرای کامل قانون و توزیع کالای مشخص به هفت دهک پایین شده‌اند.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی پیشنهاد کرد که حذف یارانه‌ها محدود به حدود ۱۵ میلیون نفر باشد، اما رئیس مجلس بر اجرای کامل قانون و توزیع کالابرگ به تمامی دهک‌های هدف تأکید کرد. نمایندگان هشدار دادند که اگر اصلاح سیاست‌های ارزی، نظارت دقیق بر توزیع کالا و شفافیت در سامانه رفاه انجام نشود، اثر واقعی کالابرگ بر کاهش فشار اقتصادی خانوارها محدود خواهد بود.
به طور خلاصه، کالابرگ الکترونیکی ابزار موقت و ضروری برای مقابله با گرانی و کاهش رفاه دهک‌های پایین است، اما موفقیت آن نیازمند هماهنگی میان وزارتخانه‌ها، کنترل دقیق بازار و اصلاح سیاست‌های حمایتی و ارزی است.

تأمین نهاده‌های دامی و نقش حیاتی ارز
وزیر جهاد کشاورزی، غلامرضا نوری، بر اهمیت تأمین ارز برای واردات نهاده‌های دامی و کالاهای اساسی تأکید کرد و هشدار داد که توقف این روند، مشکلات جدی در تولید و تأمین مواد غذایی ایجاد می‌کند. بودجه اولیه برای این منظور ۱۲ میلیارد یورو پیش‌بینی شده بود، اما به دلیل خشکسالی گسترده و کاهش سهمیه ارزی واقعی، نیاز کشور به حدود ۱۰ میلیارد یورو افزایش یافته است.
وی افزود، بدهی معوق به تأمین‌کنندگان خارجی حدود ۶ میلیارد یورو است و روند پرداخت آن کند انجام می‌شود، که باعث ایجاد وقفه در ترخیص کالاها و فشار مستقیم بر مرغداران و دامداران شده است. با پیگیری‌های اخیر، بخشی از کالاها ترخیص و توزیع شده، اما حل کامل مشکل وابسته به تخصیص فوری و مستمر ارز است.
نوری تأکید کرد که اولویت اول کشور باید تأمین امنیت غذایی و نهاده‌های دامی باشد و توقف یا کندی در پرداخت ارز، حتی برای یک روز، می‌تواند روند تولید را مختل کند. به بیان دیگر، تضمین عرضه پایدار کالاهای اساسی، بدون مدیریت صحیح منابع ارزی و پرداخت به موقع، امکان‌پذیر نخواهد بود.

نقد سیاست‌ها و فساد در بخش کشاورزی
نمایندگان مجلس نسبت به فساد در بازارگاه و نحوه توزیع نهاده‌ها هشدار دادند. محمدجواد عسکری گفت: بازارگاه که وظیفه توزیع نهاده‌ها را دارد، خود به بستری برای فساد تبدیل شده است. نمونه‌ها شامل پرداخت پشت فاکتوری و تأخیر در تخصیص کالاها است.
جبار کوچکی‌نژاد و دیگر نمایندگان نیز فاصله مسئولان با مردم، ضعف نظارت و اجرای ناقص قوانین را عامل مشکلات معیشتی دانستند. برخی نمایندگان بانک مرکزی را مسئول ناترازی ارز و فشار بر دهک‌های پایین معرفی کردند.

گرانی کالاهای اساسی، کاهش قدرت خرید و حذف گوشت و مرغ از سفره خانوارها، فشار شدید بر دهک‌های پایین درآمدی ایجاد کرده است.
• سوء مدیریت، ضعف نظارت و فساد در فرآیند توزیع نهاده‌ها، اجرای قانون کالابرگ و یارانه‌ها را مختل کرده است.
• تأمین ارز و برنامه‌ریزی دقیق در واردات نهاده‌ها و کالاهای اساسی، کلید حل مشکلات فعلی است.
• مجلس با فشار و نظارت خود تلاش دارد اجرای قانون و توزیع عادلانه کالابرگ را تضمین کند، اما پایبندی دستگاه‌ها و اصلاح ساختارهای نظارتی و ارزی ضروری است.
جلسه روز گذشته مجلس نشان داد که افزایش بی‌سابقه قیمت کالاهای اساسی و سوء مدیریت در توزیع نهاده‌ها فشار شدیدی بر دهک‌های پایین درآمدی ایجاد کرده است. اجرای کالابرگ الکترونیکی با مشکلات سامانه‌ای و شفافیت ناقص همراه است و اثر واقعی آن محدود مانده است. تأمین فوری و مستمر ارز برای واردات نهاده‌های دامی و هماهنگی میان دستگاه‌ها، کلید کاهش فشار معیشتی است. بدون اصلاح سیاست‌های ارزی و نظارت دقیق، حمایت از خانوارهای کم درآمد تنها مسکنی موقت خواهد بود.