«نه به پادشاه»؛ دموکراسی آمریکایی زیر ذره‌بین

اختصاصی پیام آشنا- دومین دور تظاهرات «نه به پادشاه» (No Kings) در آمریکا، روز شنبه گذشته با مشارکت نزدیک به ۷ میلیون نفر، بزرگ‌ترین تجمع یک‌روزه معترضین علیه یک رئیس‌جمهور مستقر در تاریخ معاصر این کشور را رقم زد. این اعتراض‌ها، که در بیش از ۲۷۰۰ شهر و شهرستان در تمام ۵۰ ایالت برگزار شد، با هدف مقابله با آنچه برگزارکنندگان «قدرت‌طلبی‌های استبدادی» دولت دونالد ترامپ می‌خوانند، شکل گرفت.

دلایل شکل‌گیری اعتراض‌ها
کارشناسان مسائل بین‌الملل، معتقدند که این تظاهرات بازتاب نگرانی گسترده مردم آمریکا درباره وضعیت دموکراسی این کشور است. به گفته وی، بسیاری از معترضان از جریان‌های لیبرال و اقشار دگرباش جنسی، اقلیت‌ها، زنان و رنگین‌پوستان هستند که معتقدند رفتار ترامپ، از جمله صدور فرمان‌های اجرایی بدون همراهی کنگره و استفاده از گارد ملی برای سرکوب مخالفان، با سنت جمهوری‌خواهان مغایرت دارد و به سمت حکمرانی فردی پیش می‌رود.

ویژگی‌های تظاهرات
این حرکت مردمی، به گفته کارشناسان، ماهیتی موقت ولی پررنگ دارد و شبیه «ستاره دنباله‌دار درخشان» است که در یک روز شدت می‌یابد اما تداوم چند ساله ندارد. با این حال، برگزاری مکرر آن می‌تواند اثرات سیاسی قابل توجهی داشته باشد. تحلیلگران هشدار می‌دهند که این تظاهرات به تنهایی نمی‌تواند سیاست‌های دولت ترامپ را تغییر دهد، اما نشان‌دهنده تب اجتماعی و نگرانی عمومی درباره دموکراسی آمریکاست.

واکنش‌ها و فضای سیاسی
دولت ترامپ و متحدان جمهوری‌خواه او، این اعتراض‌ها را اقدامی «میهن‌ستیزانه و افراطی» خوانده و تلاش کردند آن را به نفرت‌پراکنی و حمایت گروه‌های یاغی نسبت دهند. از سوی دیگر، سازمان‌های برگزارکننده، مانند پروژه Indivisible، بر تعهد خود به اقدام مسالمت‌آمیز و غیرخشونت‌آمیز تأکید کردند. بسیاری از معترضان با شعارهایی نظیر «دموکراسی یعنی این» و «نه به نفرت، نه به ترس» به صراحت حمایت خود از آزادی بیان و حق اعتراض مسالمت‌آمیز را نشان دادند.

پیام‌های اقتصادی و اجتماعی
مسائل اقتصادی، از جمله کاهش بودجه برنامه‌های بهداشتی و تعطیلی دولت فدرال، یکی دیگر از محرک‌های حضور مردم بود. کارمندان فدرال که به مرخصی اجباری فرستاده شده بودند، در کنار خانواده‌ها و گروه‌های مدنی، برای دفاع از خدمات عمومی به خیابان‌ها آمدند. اعتراض‌ها همچنین نگرانی‌ها درباره سیاست‌های مهاجرتی سختگیرانه دولت و اقدامات یورش به شهرها را بازتاب داد.

تحلیل اثرات سیاسی
با نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای سال آینده، تحلیلگران بر این باورند که پیامد این اعتراض‌ها باید در نتیجه انتخابات سنجیده شود. دموکرات‌ها با ضعف رهبری و انسجام حزبی مواجه هستند و توانایی بهره‌برداری از این انرژی اجتماعی، به میزان موفقیت آن‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای بستگی دارد. از سوی دیگر، این تظاهرات بر سیاست خارجی یا تصمیمات کلان دولت ترامپ تاثیر مستقیمی ندارد، هرچند می‌تواند به افزایش حساسیت عمومی نسبت به دموکراسی و حقوق مدنی کمک کند.
تظاهرات «نه به پادشاه» بیش از آن که یک حرکت صرفاً اعتراضی باشد، نشان‌دهنده ترس عمومی از فرسایش دموکراسی و تمرکز قدرت در دست یک فرد است. حتی اگر اثر مستقیم بر سیاست‌های دولت نداشته باشد، این اعتراض‌ها همچون «دمای اجتماعی» آمریکا، تمرکز جامعه بر اصل دموکراسی و حق مردم برای کنترل قدرت را به روشنی نشان می‌دهند.