زنان روستایی؛ ستون پنهان امنیت غذایی و توسعه پایدار

زنان؛ بازیگران خاموش اقتصاد سبز
شینا انصاری، رئیس سازمان ملی حفاظت محیط زیست، در همایشی ملی که به این منظور برگزار شد در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، با اشاره به سهم قابل‌توجه زنان روستایی در تولید غذا گفت: «۵۰ تا ۷۰ درصد فعالیت‌های تولید غذا و ترمیم محیط‌زیست از سوی زنان روستایی و عشایری انجام می‌شود.»
به گفته انصاری، این زنان تنها تولیدکننده نیستند، بلکه مروجان حفاظت از منابع طبیعی‌اند؛ افرادی که در قالب صندوق‌های سرمایه‌گذاری خرد، کسب‌وکارهای کوچک و مشاغل سبز را توسعه داده‌اند و همزمان امنیت غذایی و استقلال اقتصادی روستاها را تقویت می‌کنند.
انصاری افزود: «برای زنان روستایی حفاظت از محیط‌زیست تنها وظیفه‌ای اخلاقی نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی آنهاست؛ نسلی که آموخته است هر آسیبی به طبیعت، آسیب به آینده فرزندانشان است.»

امنیت غذایی؛ تهدیدها و ظرفیت‌ها در نگاه جهانی
در همین همایش، فرخ طایرو، نماینده سازمان فائو در ایران، بر چالش‌های جدید امنیت غذایی تأکید کرد و گفت: «تغییرات اقلیمی و خشکسالی از یک سو، و مناقشات نظامی از سوی دیگر، تهدیدهای جدی برای تأمین غذای جهان محسوب می‌شوند.»
به گفته او، با وجود افزایش تولید جهانی و دستاوردهای علمی در حوزه کشاورزی، هنوز ۸۲۸ میلیون نفر در جهان از سوءتغذیه رنج می‌برند. طایرو تصریح کرد که همکاری بین‌المللی و مشارکت زنان روستایی، از ارکان اصلی مقابله با بحران غذا در آینده است.
او خاطرنشان کرد: فائو در ایران با وزارت جهاد کشاورزی برای توسعه بذرهای مقاوم به خشکسالی در محصولات استراتژیک مانند پسته، زعفران و خرما همکاری دارد؛ تلاشی که می‌تواند هم‌زمان به پایداری محیط‌زیستی و امنیت غذایی کشور کمک کند.

غذا به‌عنوان سلاح؛ ضرورت نگاه هوشمندانه به تأمین مالی
در همین حال، وهب متقی‌نیا، از مدیران حوزه تأمین مالی کشاورزی، هشدار داد که «ابرقدرت‌ها از غذا به‌عنوان سلاح ژئوپولیتیکی استفاده می‌کنند» و این مسئله کشورها را به سمت سیاست‌گذاری‌های هوشمندانه در حوزه امنیت غذایی سوق می‌دهد.
او با اشاره به فرسودگی ناوگان مکانیزاسیون و چالش تأمین مالی گفت: «هیچ توسعه پایداری بدون امنیت غذایی ممکن نیست. تأمین مالی پایدار، سرمایه‌گذاری در تاب‌آوری اقتصادی و مدیریت ریسک باید در اولویت سیاست‌گذاران قرار گیرد.»
به گفته متقی‌نیا، سال گذشته بیش از ۱۹۲ هزار میلیارد تومان تسهیلات به بخش کشاورزی و صنایع غذایی پرداخت شده و برنامه‌هایی برای گسترش بیمه محصولات اساسی مانند گندم در دستور کار است.

امنیت غذایی، مسیری میان زنان، سرمایه و محیط‌زیست
ترکیب داده‌ها و دیدگاه‌های مطرح‌شده نشان می‌دهد که امنیت غذایی دیگر صرفاً موضوعی کشاورزی نیست؛ بلکه مفهومی چندوجهی است که به سرمایه‌گذاری مالی، عدالت جنسیتی، تاب‌آوری محیط‌زیستی و سیاست‌گذاری کلان گره خورده است.
زنان روستایی و عشایری به‌عنوان ستون‌های پنهان اقتصاد ملی، نقشی فراتر از تولیدکننده دارند؛ آنان حافظان خاک، آب و فرهنگ بهره‌وری‌اند. تداوم امنیت غذایی در دهه آینده بدون توجه به نقش این گروه و سازوکارهای تأمین مالی پایدار، ممکن نخواهد بود.