سفره‌‌هایی که با تخم‌مرغ رنگ می‌گیرد

تخم‌مرغ یکی از در دسترس‌ترین و ارزان‌ترین منابع پروتئینی در سبد غذایی ایرانیان است؛ محصولی که به‌دلیل قیمت تمام‌شده پایین و ارزش غذایی بالا، همواره نقش مهمی در امنیت غذایی خانوار ایفا کرده است. با این حال، به گفته کارشناسان، مصرف سرانه تخم‌مرغ در ایران هنوز حدود ۵۰ درصد کمتر از کشورهای توسعه‌یافته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد فرهنگ مصرف این ماده غذایی مغذی نیازمند بازنگری و ترویج است.

در حالی که بسیاری از کشورها در سال‌های اخیر با افزایش هزینه‌های تولید و کمبود منابع پروتئینی مواجه بوده‌اند، ایران با اتکا به ظرفیت‌های داخلی توانسته جایگاه هشتم جهان در تولید تخم‌مرغ و نهم در تولید گوشت مرغ را به دست آورد. با این حال، چالش‌هایی چون نوسانات بازار، کمبود نهاده‌های دامی و ضعف در صنایع جانبی موجب شده این مزیت نسبی هنوز به نقطه تعادل اقتصادی نرسد.

در مراسم گرامیداشت روز جهانی تخم‌مرغ، غلامرضا نوری قزلجه وزیر جهاد کشاورزی، با تأکید بر نقش راهبردی این محصول در امنیت غذایی گفت: «تخم‌مرغ محصولی است که همه آحاد جامعه از آن استفاده می‌کنند و به دلیل قیمت تمام‌شده مناسب، سهم مهمی در سفره مردم دارد.» او ضمن پذیرش نارسایی‌های سامانه بازارگاه گفت که اصلاح آن نزدیک به یک سال است در دستور کار وزارتخانه قرار دارد.

به گفته وزیر، سیاست جدید وزارت جهاد کشاورزی واگذاری مستقیم مجوز واردات نهاده‌های دامی به تشکل‌های تولیدی است تا بخش خصوصی سازمان‌یافته بتواند با قیمت مناسب‌تر نهاده وارد کند و در سود و زیان فعالیت‌ها سهیم شود. او افزود: «واگذاری اختیار به تشکل‌ها نه تنها به شفافیت بازار کمک می‌کند، بلکه زمینه خودتنظیمی در صنعت را نیز فراهم می‌سازد.»

نوری قزلجه همچنین از تصویب قیمت‌های جدید مرغ، تخم‌مرغ و جوجه یک‌روزه خبر داد و گفت این قیمت‌ها بر پایه نظر کارشناسان و اتحادیه‌های تخصصی در ستاد تنظیم بازار تصویب شده است. او تأکید کرد: «هدف ما حمایت هم‌زمان از تولیدکننده و مصرف‌کننده است تا با تولید پایدار، قیمت‌ها در بازار متعادل شود.»

در همین راستا، فرزاد طلاکش دبیرکل فدراسیون طیور ایران نیز با اشاره به وضعیت این صنعت گفت: «در پنج ماه نخست امسال، قیمت فروش تخم‌مرغ کمتر از نیمی از هزینه تولید بود و تنها با حمایت‌های دولتی و صادرات ۵۵ هزار تن تخم‌مرغ توانستیم از بحران عبور کنیم.» او بسته‌بندی و شناسنامه‌دار شدن تخم‌مرغ را یکی از الزامات قانونی دانست که می‌تواند به ثبات بازار و شفافیت قیمت کمک کند. به گفته وی، در حال حاضر تفاوت قیمت تخم‌مرغ در فروشگاه‌های مختلف زیاد است و همین بی‌ثباتی اعتماد مصرف‌کننده را خدشه‌دار می‌کند.

از نگاه فعالان صنفی، مشکل اصلی صنعت تخم‌مرغ در ایران، ناپایداری در تأمین نهاده‌های دامی است. بخش عمده ذرت و سویا، که خوراک اصلی طیور محسوب می‌شود، به دلیل مشکلات ارزی در بنادر معطل مانده و بخشی از ارزش غذایی خود را از دست می‌دهد. این وضعیت نه تنها به زیان تولیدکنندگان است بلکه موجب اتلاف منابع ارزی کشور نیز می‌شود.

در بخش دیگری از همایش، محمدابراهیم حسن‌زاده معاون امور دام وزارت جهاد کشاورزی، به مسئله مازاد تولید اشاره کرد و گفت: «در کنار چالش نهاده‌ها، ما در حوزه فرآوری تخم‌مرغ نیز عقب‌مانده‌ایم. خلأهای موجود در صنایع جانبی سبب می‌شود بخش زیادی از مازاد تولید به هدر رود، در حالی که با فرآورده‌سازی و تنوع‌بخشی به محصولات می‌توان بازارهای جدید داخلی و صادراتی ایجاد کرد.» او افزایش سرانه مصرف را مشروط به توسعه صنایع تبدیلی و فرهنگ‌سازی در مصرف دانست.

در ادامه، محمد مرادی مدیرعامل اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، با اشاره به تجربه دشوار تولیدکنندگان در نیمه نخست امسال، از برنامه ایجاد «صندوق حمایت از صنعت طیور» خبر داد. او گفت: «هدف این صندوق، پشتیبانی مالی از تولیدکنندگان در دوره‌های رکود و حفظ ثبات تولید است. صنعت تخم‌مرغ امروز به بلوغ رسیده و می‌تواند با سرمایه‌گذاری داخلی مسیر توسعه خود را پیش ببرد.» مرادی همچنین تأکید کرد که حذف واسطه‌های غیرضروری و حرکت به سمت زنجیره‌های منسجم تولید، کلید عبور از تحریم‌ها و نوسانات بازار است.

روز جهانی تخم‌مرغ امسال در ایران بیش از هر زمان دیگری یادآور اهمیت این کالای استراتژیک در معادلات غذایی و اقتصادی کشور بود. تخم‌مرغ نه تنها منبعی مقرون‌به‌صرفه برای تأمین پروتئین خانوارهاست، بلکه صنعتی اشتغال‌زا، صادرات‌محور و اثرگذار در ثبات بازار مواد غذایی به شمار می‌رود. اگر سیاست‌های جدید وزارت جهاد کشاورزی در واگذاری اختیارات به تشکل‌ها، اصلاح بازارگاه و توسعه صنایع فرآوری به‌درستی اجرا شود، این صنعت می‌تواند از چرخه نوسان و وابستگی خارج شود و ضمن تأمین پایدار نیاز داخلی، جایگاه ایران را به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان برتر جهانی تثبیت کند.