دارو در تنگنای بودجه و ارز، بیماران در انتظار

بحران کمبود دارو در ایران، فراتر از یک مسئله ساده‌ بازاری است و ریشه در تصمیمات کلان ساختاری و سیاست‌های پولی و بودجه‌ای دارد. در حالی که فشار بر زنجیره تأمین دارو به اوج خود رسیده است، نگاهی به لایه‌های تصمیم‌گیری نشان می‌دهد که ناهماهنگی میان دستگاه ها و سازمان‌های برنامه‌ریزی، فشار اصلی را بر دوش تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان انداخته است.

لزوم نظارت جدی بر بازار دارو

در همین راستا آریایی‌نژاد، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، کمبود بودجه و فشارهای اقتصادی را از عوامل اثرگذار بر قیمت و دسترسی به دارو دانسته و تاکید می کند: ریشه مشکل دسترسی به دارو در چالش‌های اقتصادی و عدم تخصیص بودجه نهفته است، راهکار مقابله با گرانی دارو، تکیه بر سیستم‌های بیمه‌ای قدرتمند برای تسکین فشار مالی مردم است؛ همچنین  مدیریت بحران کمبود این شرایط نباید دچار تأخیر شود و نیاز به تصمیمات عملیاتی و سریع دارد.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان کمبود دارو در داروخانه‌های رسمی و عرضه همان اقلام در بازار آزاد و ناصرخسرو را نشانه اختلال در زنجیره توزیع دانست و خواستار بررسی و نظارت جدی‌تر بر مسیر عرضه دارو شد.

به گفته وی، تقویت،نظارت و استفاده از ظرفیت‌های مردمی به شناسایی تخلف‌ها و کاهش مشکلات دسترسی مردم به دارو کمک خواهد کرد.

این نماینده مجلس همچنین با اشاره به اثرات نوسان قیمت مواد پتروشیمی بر هزینه بسته‌بندی دارو، می گوید:این تغییرات  قیمت تمام‌شده دارو را افزایش می دهد،اما شفافیت در مورد  دلایل کمبود و گرانی دارو و حمایت بیشتر از بیماران، به‌ویژه از طریق بیمه‌ها، باید مد نظر قرار گیرد.

شکاف میان نیاز و تخصیص ارز

اما در  ادامه احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، با ارزیابی مشکلات حوزه دارو کمبود بودجه و ارز موردنیاز را از عوامل اصلی شکل‌گیری این وضعیت دانسته و می گوید:نوسانات شدید نرخ ارز، زنجیره تأمین مواد اولیه را با چالش‌های جدی مواجه کرده و  تخصیص بودجه‌های دولتی، توان پاسخگویی صنعت دارو به نیازهای روزافزون بازار نیست. این شرایط نه تنها قیمت تمام‌شده را افزایش می‌دهد، بلکه امنیت دارویی کشور را نیز با مشکل روبرو ساخته است.

وی در تحلیل وضعیت موجود، مسئولیت ایجاد بحران فعلی را به صورت زنجیروار متوجه نهادهای کلیدی  می‌داند.

وی معتقد است؛ وضعیت کنونی دارو، محصولِ یک تصمیم جمعی میان مجلس شورای اسلامی، دولت و سازمان برنامه و بودجه است و عدم هماهنگی در سطح کلان، بستری را فراهم کرده که مستقیماً بر دسترسی به دارو اثر گذاشته و چرخ‌های تولید را با مشکل مواجه کرده است.

سخنگوی انجمن داروسازان در بخش دیگری از صحبت های خود با اشاره به عدم تحقق تقاضای ارزی سازمان غذا و دارو  تاکید می کند: طی سال‌های اخیر، مبالغ ارزی که برای تأمین مواد اولیه و خودِ دارو درخواست شده، در بسیاری از موارد با تنها نیمی از میزان مورد نیاز موافقت شده است.،این شکاف میان نیاز واقعی و تخصیص دولتی، عامل اصلی گره‌های موجود در مسیر واردات مواد اولیه است.

احمدی ادامه می دهد: وقتی بودجه لازم برای سازمان غذا و دارو تأمین نمی‌شود، بروز کمبود دارو دیگر یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه یک پیامد لازم و اجتناب‌ناپذیر است و زمانی که سازمان مربوطه نتواند ارز مورد نیاز خود را برای تأمین مواد اولیه و داروهای ضروری دریافت کند، قطعاً با خلاء در سبد دارویی کشور مواجه خواهد شد و این یک نتیجه منطقی از سیاست‌های مالی محدودکننده است.

با وجود این چالش‌های بی‌وقفه و محدودیت‌های شدید منابع، سخنگوی انجمن داروسازان از یک پایداری غیرمنتظره سخن می‌گوید و اشاره می‌کند که؛علیرغم تمام این بی‌مهری‌ها و فشارها از سوی دستگاه‌های بالادستی، صنعت داروسازی کشور همچنان توانسته است چراغ خود را روشن نگه دارد و از فروپاشی کامل جلوگیری کند.

در ادامه، وی نگاهی ویژه به فعالان این حوزه دارد و بر لزوم قدردانی از تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان و عرضه‌کنندگان تأکید می‌کند.

به باور احمدی، این گروه‌ها هستند که با وجود تمام تنگناهای اقتصادی و نبود حمایت‌های لازم، همچنان تلاش می‌کنند تا زنجیره تأمین از حرکت باز نماند و سلامت جامعه را در اولویت قرار می دهند.

احمدی با قدردانی از فعالان این عرصه با عنوان سربازان گمنام یاد می‌کند و خاطرنشان می‌کند:این افراد، با وجود فشار ناشی از نوسانات ارزی و کمبود بودجه، در خط مقدم حفظ امنیت سلامت کشور ایستاده‌اند و در واقع، همان کسانی هستند که با مدیریت بحران خود، صنعت داروسازی را در شرایط دشوار جاری نگه داشته‌اند.

در نهایت، صحبت های این نماینده مجلس و سخنگوی انجمن داروسازان ایران  نشان می‌دهد که؛ بحران دارو در ایران، بیش از آنکه ناشی از ضعف در تولید باشد، ریشه در ناتوانی تأمین منابع ارزی و هماهنگی‌های بودجه‌ای دارد،تا زمانی که شکاف میان نیازهای واقعی سازمان غذا و دارو و تخصیص‌های دولتی برطرف نشود، فشار بر سربازان گمنام این صنعت افزایش یافته و پایداری تولید همچنان در معرض تهدید جدی خواهد بود.