گزینه‌های جدید ایران روی میز است

رضایی، خروج آمریکا از تفاهمی که پیش‌تر به امضای دو طرف رسیده بود را یکی از عوامل تغییر رویکرد ایران می‌داند. از نگاه او، این تجربه نشان داده است که ادامه مذاکره بدون تضمین اجرای تعهدات، نمی‌تواند مبنای مناسبی برای توافق‌های آینده باشد. به همین دلیل، ایران اکنون بر اجرای شروط خود از سوی آمریکا پیش از آغاز مذاکرات تأکید دارد. آزادسازی دارایی‌های مسدودشده، پایان جنگ در جبهه‌های مختلف، توقف مداخله در امور داخلی ایران و رفع محاصره دریایی از جمله شروطی است که رضایی بر آنها تأکید می‌کند.

بازدارندگی؛ از توان نظامی تا پاسخ اقتصادی

بخش مهم دیگری از سخنان رضایی به توان دفاعی ایران اختصاص دارد. او می‌گوید تجربه جنگ، شناخت ایران از نقاط ضعف نظامی آمریکا را افزایش داده و توان موشکی، دفاع هوایی و جنگ الکترونیک کشور نیز تقویت شده است. رضایی همچنین از آزمایش موشک ضدکشتی و افزایش سرعت موشک‌های مافوق صوت سخن می‌گوید و تأکید دارد که در صورت آغاز جنگی جدید، پاسخ ایران شدیدتر از گذشته خواهد بود.

اما در روایت دبیر شورای عالی امنیت ملی، بازدارندگی فقط به میدان نظامی محدود نیست. او در برابر آنچه «محاصره اقتصادی» آمریکا علیه ایران می‌خواند، از سیاست پاسخ متقابل سخن می‌گوید و هشدار می‌دهد که در صورت هدف قرار گرفتن روابط تجاری و مالی ایران، منافع اقتصادی آمریکا نیز می‌تواند هدف واکنش تهران قرار گیرد. رضایی همچنین به کشورهای همسایه هشدار می‌دهد که همکاری آنها با فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران می‌تواند با پاسخ متقابل مواجه شود.

همسایگان؛ میان هشدار و همکاری

روابط با کشورهای منطقه نیز بخش مهمی از این راهبرد را تشکیل می‌دهد. رضایی از همکاری برخی کشورهای عربی با آمریکا و اسرائیل انتقاد می‌کند، اما همزمان پیشنهاد شکل‌گیری یک سازوکار منطقه‌ای برای همکاری اقتصادی و امنیتی را مطرح می‌کند. او از ایجاد منشور همکاری اقتصادی، افزایش سرمایه‌گذاری مشترک، بازار مشترک و حتی واحد پولی مشترک میان کشورهای منطقه سخن می‌گوید.

در موضوع یمن نیز رضایی بر مذاکره میان عربستان و طرف‌های یمنی تأکید دارد و می‌گوید ایران آماده کمک به پایان جنگ است، اما طرف‌های درگیر باید خود درباره آینده روابطشان تصمیم بگیرند. درباره باب‌المندب نیز او ارتباط تحولات این منطقه با سیاست ایران را رد کرده و تأکید می‌کند که طولانی شدن جنگ، عامل اصلی تشدید ناامنی در مسیرهای راهبردی منطقه است.

NPT؛ گزینه‌ای که هنوز تصمیم نشده است

مهم‌ترین بخش اظهارات رضایی اما به آینده سیاست هسته‌ای ایران مربوط می‌شود. او تصریح می‌کند که ایران همچنان عضو NPT است و تاکنون از این پیمان خارج نشده است. رضایی همچنین می‌گوید ایران همچنان به فتوای رهبر شهید درباره حرمت سلاح هسته‌ای پایبند است و تاکنون تصمیمی برای تغییر دکترین هسته‌ای کشور گرفته نشده است.

با این حال، حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران و رفتار آمریکا و اسرائیل، به گفته رضایی، شرایطی ایجاد کرده که موضوع خروج از NPT در حال بررسی باشد. او تأکید می‌کند که تصمیم نهایی در این زمینه گرفته نشده و آینده این موضوع به رفتار آمریکا و دشمنان ایران بستگی دارد. بنابراین، سخنان رضایی را نمی‌توان به معنای اعلام خروج ایران از NPT دانست؛ بلکه آنچه مطرح شده، باز شدن این موضوع به عنوان یکی از گزینه‌های مورد بررسی است.

تغییر روش در برابر فشار

در مجموع، مصاحبه رضایی تصویری از بازتنظیم راهبرد ایران در برابر فشار آمریکا ارائه می‌دهد؛ راهبردی که در آن توان نظامی، پاسخ اقتصادی، مذاکرات و مناسبات منطقه‌ای به یکدیگر پیوند خورده‌اند. در این چارچوب، ایران از یک سو بر تقویت بازدارندگی و پاسخ متقابل تأکید دارد و از سوی دیگر، مسیر مذاکره و همکاری منطقه‌ای را به‌طور کامل کنار نگذاشته است.

در پرونده هسته‌ای نیز پیام اصلی، نه اعلام یک تصمیم نهایی، بلکه تأکید بر باز بودن گزینه‌هاست. رضایی از یک سو بر تداوم موضع فعلی ایران درباره سلاح هسته‌ای تأکید می‌کند و از سوی دیگر، خروج از NPT را موضوعی می‌داند که در واکنش به رفتار طرف مقابل در حال بررسی است. به این ترتیب، در روایت ارائه‌شده از سوی دبیر شورای عالی امنیت ملی، فشار بیشتر آمریکا لزوماً به پذیرش بیشتر تهران منجر نخواهد شد و می‌تواند محاسبات ایران در حوزه‌های مختلف را وارد مرحله تازه‌ای کند.